Poesia bilingue: Sei inediti sospesi tra dolore, memoria ed eternità di Maria Benedetta Cerro/ Sześć wierszy wybranych pomiędzy bólem, pamięcią a wiecznością

Maria Benedetta Cerro, foto pubblicata con il consenso dell'autrice 

***

Przekład z języka włoskiego Izabella Teresa Kostka.

Traduzione in lingua polacca Izabella Teresa Kostka 

***

Maria Benedetta Cerro è nata a Pontecorvo (1951) e risiede a Castrocielo (Frosinone) La sua opera poetica, a partire dagli anni ’80, si sviluppa con coerenza, continuità e attenzione al rigore formale e concettuale. Tredici le pubblicazioni, che rappresentano altrettante stagioni esistenziali e poetiche, caratterizzate da una tensione metafisica e spirituale nella registrazione sistematica del reale. I primi testi, "Licenza di viaggio" (Premio pubblicazione, Edizioni dei Dioscuri 1984); "Ipotesi di vita" (Premio pubblicazione “Carducci - Pietrasanta”, Lacaita 1987), "Nel sigillo della parola" (Piovan 1991); "Lettera a una pietra" (Premio pubblicazione “Libero de Libero”, Confronto 1992), insistono sulla ricerca linguistica ed espressiva, in grado di rappresentare lo scavo interiore. "Il segno del gelo" (Perosini 1997); "Allegorie d’inverno" (Manni 2003, nella terna dei finalisti al Premio Frascati); "Regalità della luce" (Sciascia 2009), registrano la Discesa, la Traversata e l’esperienza della Luce, un viaggio nel dolore, con incursioni nel mistico e nel sacro. "La congiura degli opposti" (LietoColle 2012), premio “Città di Arce”; "Lo sguardo inverso" (LietoColle 2018), sviluppano i relativi concetti di opposizione e di visione interiorizzata della realtà. "La soglia e l’incontro" (Edizioni Eva 2018); "Prove per atto unico" (Premio pubblicazione “Vincenzo Pistocchi” Macabor 2023); "Corrispondenze (Proposte di interazione e scrittura poetica)", Macabor Editore 2025, elaborano la poetica dell’incontro e il concetto di Città poetica, mentre "Banchetto con melagrana" (Gottifredo Edizioni 2024) rappresenta esperienze condivise con artisti dell’arte contemporanea. È presente in "Poeti del Lazio", a cura di R. Pellecchia, Forum Quinta Generazione 1988; "Melodie della terra", a cura di P. Perilli, Crocetti 1997; "Secolo Donna 2020", a cura di Bonifacio Vincenzi, Macabor 2020.  Nel marzo 2019 le è stato dedicato il n° 69 della LETTERA IN VERSI, Newsletter di poesia di BOMBA CARTA, bombacarta.com/lettera-in-versi. Nel luglio 2022, esce da Macabor Editore, a cura di Bonifacio Vincenzi, il Volume Sesto relativo ai "POETI DEL CENTRO ITALIA", la cui parte monografica le è stata dedicata con il titolo “Quando la parola trema di eternità”.  Interventi sulla sua poesia sono apparsi su testate giornalistiche, riviste e testi critici, quali: "Frammenti di un discorso amoroso nella scrittura epistolare moderna", a cura di A. Dolfi, Bulzoni 1992; "La parola ritrovata. Ultime tendenze della poesia italiana", a cura di M. I. Gaeta e G. Sica, Marsilio 1995; "Appunti critici", G. Linguaglossa, Edizioni Fabio Croce-Edizioni Scettro del Re 2002; "La Ciociaria tra scrittori e cineasti", a cura di F. Zangrilli, Metauro 2004; "Nuove testimonianze. Interventi critici", A. Iannacone, Edizioni Eva, 2005; "Con le parole/Oltre le parole, Saggi di letteratura contemporanea", R. Pellecchia, Metauro 2007; "Letture e Lettori. Appunti di critica letteraria", R. Scrivano, Metauro 2010; "D'Annunzio musicus / ed altri saggi con appendice leopardiana", R. Pellecchia, Sciascia Editore 2018; "Lo sguardo che accende il buio (Riflessioni sulla poesia di M. B. Cerro)", Nella Cazzador, Macabor Ed. 2025.

Assegnati nel 2025, premi alla Cultura “L’arte in versi” e Premio “Val di Comino”.

*

Maria Benedetta Cerro urodziła się w Pontecorvo (1951) i mieszka w Castrocielo (prowincja Frosinone). Jej twórczość poetycka, rozwijana od lat osiemdziesiątych XX wieku, cechuje się spójnością, ciągłością oraz dbałością o rygor formalny i konceptualny. Jej trzynaście publikacji wyznacza trzynaście etapów życia i drogi poetyckiej, naznaczonych metafizycznym i duchowym napięciem w systematycznym zapisie rzeczywistości. Pierwsze tomy, "Licenza di viaggio" ("Pozwolenie na podróż”, nagroda publikacja, Edizioni dei Dioscuri, 1984); "Ipotesi di vita" ("Hipotezy życia”, nagroda publikacja "Carducci - Pietrasanta”, Lacaita, 1987); "Nel sigillo della parola" ("W pieczęci słowa”, Piovan, 1991); "Lettera a una pietra" ("List do kamienia”, nagroda publikacja  "Libero de Libero”, Confronto, 1992), koncentrują się na poszukiwaniach językowych i ekspresyjnych, zdolnych oddać głębię wewnętrznego doświadczenia. "Il segno del gelo" („Znak mrozu”, Perosini, 1997); "Allegorie d’inverno" ("Zimowe alegorie”, Manni, 2003, wśród trzech finalistów Nagrody Frascati); "Regalità della luce" ("Królewskość światła”, Sciascia, 2009) ukazują Zstąpienie, Przeprawę oraz doświadczenie Światła – podróż przez cierpienie, z licznymi odniesieniami do mistyki i sacrum. "La congiura degli opposti" ("Sprzysiężenie przeciwieństw”, LietoColle, 2012), laureatka nagrody "Città di Arce”, oraz "Lo sguardo inverso" ("Odwrócone spojrzenie”, LietoColle, 2018) rozwijają pojęcia przeciwieństwa i wewnętrznego postrzegania rzeczywistości. "La soglia e l’incontro" ("Próg i spotkanie”, Edizioni Eva, 2018); "Prove per atto unico" ("Próby do jednoaktówki”, nagroda publikacja „Vincenzo Pistocchi”, Macabor, 2023); "Corrispondenze. Proposte di interazione e scrittura poetica" ("Korespondencje. Propozycje interakcji i pisania poetyckiego”), Macabor Editore 2025, rozwijają poetykę spotkania i koncepcję Miasta Poetyckiego, natomiast "Banchetto con melagrana" ("Uczta z owocem granatu”, Gottifredo Edizioni, 2024) przedstawia doświadczenia dzielone z artystami sztuki współczesnej. Jest obecna w antologiach "Poeti del Lazio" ("Poeci Lacjum”), pod redakcją R. Pellecchii, Forum Quinta Generazione 1988; "Melodie della terra" ("Melodie ziemi”), pod redakcją P. Perillego, Crocetti 1997; "Secolo Donna 2020" ("Stulecie Kobiety 2020”), pod redakcją Bonifacia Vincenziego, Macabor 2020. W marcu 2019 roku poświęcono jej numer 69 LETTERA IN VERSI, newslettera poetyckiego BOMBA CARTA. W lipcu 2022 roku nakładem Macabor Editore ukazał się szósty tom serii "POETI DEL CENTRO ITALIA" ("Poeci ze Środkowych Włoch”), pod redakcją Bonifacia Vincenziego, którego część monograficzna została poświęcona właśnie jej i zatytułowana "Quando la parola trema di eternità" ("Kiedy słowo drży wiecznością”). Opracowania poświęcone jej poezji ukazały się w prasie, czasopismach i publikacjach krytycznoliterackich, m.in.: "Frammenti di un discorso amoroso nella scrittura epistolare moderna" ("Fragmenty dyskursu miłosnego we współczesnym piśmiennictwie epistolarnym”), pod redakcją A. Dolfiego, Bulzoni 1992; "La parola ritrovata. Ultime tendenze della poesia italiana" ("Odnalezione słowo. Najnowsze tendencje we współczesnej poezji włoskiej”), pod redakcją M. I. Gaety i G. Siki, Marsilio 1995; "Appunti critici" ("Notatki krytyczne”), G. Linguaglossa, Edizioni Fabio Croce -  Edizioni Scettro del Re 2002; "La Ciociaria tra scrittori e cineasti" ("Ciociaria między pisarzami i filmowcami”), pod redakcją F. Zangrillego, Metauro 2004; "Nuove testimonianze. Interventi critici" ("Nowe świadectwa. Eseje krytyczne”), A. Iannacone, Edizioni Eva 2005; "Con le parole/Oltre le parole. Saggi di letteratura contemporanea" ("Słowami / Poza słowami. Eseje o literaturze współczesnej”), R. Pellecchia, Metauro 2007; "Letture e Lettori. Appunti di critica letteraria" ("Lektury i czytelnicy. Notatki z krytyki literackiej”), R. Scrivano, Metauro 2010; "D'Annunzio musicus /ed altri saggi con appendice leopardiana" ("D’Annunzio musicus i inne eseje z dodatkiem leopardiańskim”), R. Pellecchia, Sciascia Editore 2018; "Lo sguardo che accende il buio. Riflessioni sulla poesia di M. B. Cerro" ("Spojrzenie, które rozświetla mrok. Refleksje nad poezją M. B. Cerro”), Nella Cazzador, Macabor Ed. 2025.

W 2025 roku otrzymała nagrodę kulturalną "L’arte in versi” oraz nagrodę "Val di Comino”.

***

                                                                                   “In quale terra ancora sfolgora il sole?

                                                                                   Vedovi e luttuosi, rifiutiamo la dimenticanza”

Nel mio dolore ritto in piedi 

               era uno stupore velato. 

                           - Così piangono le statue – 

Il mio dolore di carne 

aveva capelli scarmigliati / calzini bucati 

             e mani ferme sulla calda morte. 

E il dono del piangere non c’era 

né il sospetto del quando 

                                         se n’era andato 

- secco - dalla fonte vuota.

*

"W jakiej jeszcze ziemi słońce jaśnieje? Owdowiali i pogrążeni w żałobie odrzucamy zapomnienie.” (cytat na marginesie)

W mym bólu, wyprostowanym i stojącym, 

trwało przesłonięte zdumienie.

             – Tak płaczą posągi –

Mój cielesny ból 

miał rozczochrane włosy / dziurawe skarpety 

        i dłonie nieruchomo spoczywające na ciepłej śmierci.

A dar płaczu nie istniał, 

ani nawet przeczucie, 

         kiedy odszedł

– wyschnięty – od pustego źródła.

               ***

Su queste ginocchia                                                                

                  tutte le parole che ho scritto. 

Un bordo di letto 

                  un corpo rannicchiato 

e una furia di respiro agonizzante 

da sfondare finestre e divorare aria. 

Perché una morte lontana 

                 di un innocente qualunque 

è qualcosa di storto nella gola. 

Una tosse 

                   un urlo mozzato 

la neve di tutti gli inverni 

premuta a forza nella bocca.

*

Na tych kolanach

      spoczywają wszystkie słowa, które napisałam.

Krawędź łóżka,

       skulone ciało

i szał konającego oddechu,

zdolny wybić okna i pożreć powietrze.

Bo daleka śmierć

     jakiegoś niewinnego człowieka

jest kością stojącą w gardle.

Kaszel,

       urwany krzyk,

śnieg wszystkich zim

na siłę wepchnięty do ust.

***

Era consumata e trasparente 

                    la velina costretta alla scrittura. 

Era illeggibile e pura come l’aria 

da cui volevo l’intricata chiarezza 

sillabare con voce oracolare. 

Invece ne prendevo commiato 

ne inseguivo il senso troppo illuminato. 

- Non abbiate fede nella mano 

che tiene la bilancia – 

non è il ferro che modella la parola 

l’acciaio senza ruggine 

ch’è fatto di lingua immateriale.

*

Była użyta i przezroczysta

        kalka zmuszona do pisania.

Nieczytelna i czysta jak powietrze,

w którym pragnęłam

wymawiać głosem wyroczni 

zawiłą jasność.

Zamiast tego żegnałam ją,

ścigałam jej nazbyt rozświetlone znaczenie.

– Nie pokładajcie wiary w dłoni,

trzymającej wagę –

to nie żelazo kształtuje słowo,

nie stal pozbawiona rdzy,

a niematerialny język. 

***

Sarà che forse mi credevo Omero 

                       dalla cecità chiaroveggente. 

Sarà che l’occhio invece s’è accecato 

in una fede potente 

                       nel fulmine di Dio. 

Ogni cammino avanza e svolta 

                       secondo la sorte e la domanda. 

Il mio s’è fatto strepito e scompiglio. 

Ruota strano il suo pendolo rotto 

– ha perso l’ordine il tempo e la misura – 

Non comprende 

                      la legge dei pazzi e la congiura

*

Może dlatego, że wierzyłam,  iż jestem Homerem

         o ślepocie obdarzonej jasnowidzeniem.

Może samo oślepło,

w potężnej wierze

         w błyskawicę od Boga.

Każda droga ludzka podąża naprzód i skręca

zgodnie z losem i pytaniem.

Moja stała się wrzawą i zamętem.

Dziwnie obraca się jej pęknięte wahadło

– czas utracił porządek i miarę –

Nie rozumie 

        prawa szaleńców ani spisków.

***

Il mare che non amo 

                     lo spazio per sentito dire 

e due conchiglie sui bulbi oculari. 

I tradimenti della parola inganno 

                                             e i trasalimenti. 

Ingiusto e folle amare per annullamento. 

Ora che non sei più vivo 

                      ti ho sognato che dormivi. 

Nella stanza i tuoi cani 

tre magri cinghiali e tre gattini. 

Svegliati presto. 

                     Vienimi a salvare. 

                                    Sto per annegare. 

C’è troppa acqua nella parola mare.

*

Morze, którego nie kocham,

       przestrzeń znana ze słyszenia,

i dwie muszle na gałkach ocznych.

Zdrady słowa, oszustwa 

       i nagłe drżenia.

Niesprawiedliwie i szaleńczo kochać aż do unicestwienia.

Teraz, gdy już nie żyjesz,

        śniło mi się, że śpisz.

W pokoju były twoje psy,

trzy chude dziki i trzy kocięta.

Obudź się prędko.

          Przyjdź mnie ocalić.

                Już tonę.

Jest zbyt wiele wody w słowie morze.

***

Addio Paul – Amelia – Aleyandra

Vi lascio dietro gli occhi di carta 

                                 con le vostre esche ammalianti. 

Me ne vado attraverso tutto il visibile che impazza 

liquida e sommersa come una città che canta.

                                 Vado nell’immobile fondo 

e lascio salire in superficie il respiro ribollente. 

Libero i pensieri – li annego – li sollevo 

verso le lungimiranti altezze della terra. 

Addio morti 

che volete risorgere per sempre. 

I vostri mondi capovolti e i nostri opposti 

                                     si scambiano la casa.

*

Żegnajcie, Paul – Amelia – Aleyandra.

Zostawiam was za papierowymi oczami

         z waszymi uwodzicielskimi przynętami.

Odchodzę przemierzając całe to widzialne szaleństwo,

płynna i zatopiona jak miasto, które śpiewa.

         Schodzę na nieruchome dno

i pozwalam, by kipiący oddech

wypłynął ku powierzchni.

Uwalniam myśli – topię je – unoszę je

ku dalekowzrocznym wyżynom ziemi.

Żegnajcie, umarli,

którzy pragniecie zmartwychwstawać na zawsze.

Wasze światy postawione na głowie i nasze przeciwstawne

         zamieniają się domami.

*

(Poesie inedite                                                          Maria Benedetta Cerro, diritti riservati all'autrice)