Focus letterario / Fokus literacki: Vito Sorrenti - una voce poetica che attraversa i meandri della sofferenza collettiva e individuale / Vito Sorrenti - głos poetycki przemierzający pokłady cierpienia zbiorowego i indywidualnego

*

  Commento e traduzione in polacco Izabella Teresa Kostka.

Komentarz i przekład z włoskiego Izabella Teresa Kostka.

***

      Che cos'è la poesia, se non un confronto incessante con gli interrogativi sul valore del nostro cammino terreno, sul senso dell'esistenza, della sofferenza e della lotta contro il tempo che scorre?

      La poesia di Vito Sorrenti, la cui scrittura presento oggi nella rubrica "Fokus literacki / Focus letterario”, nasce proprio dalla profonda necessità di sensibilizzare il lettore verso temi difficili da affrontare. Il poeta dà voce a ciò che l'uomo non riesce o non vuole ascoltare. È una voce poetica che attraversa i meandri della sofferenza individuale e collettiva, della memoria spesso dolorosa, dell'amore, della vecchiaia, della morte, della violenza, della guerra, della nostalgia e dell'inesorabile trascorrere del tempo. Nonostante una tematica così impegnativa, anche nei momenti più bui il poeta non rinuncia alla ricerca di ciò che può contribuire a ritrovare almeno qualche barlume di gioia. Nelle dodici liriche da me presentate emerge chiaramente il forte coinvolgimento dell'autore nella tematica sociale. La guerra, la sofferenza dei popoli, delle vittime innocenti, degli anziani, delle donne maltrattate, dei migranti, dei morti e degli amanti appartengono a uno stesso e unico volto dell'umanità, quello di esseri fragili, esposti alla violenza spietata del mondo circostante e all'azione distruttiva del tempo. Vorrei ricordare, ad esempio, la poesia "Io amo la pace”, nella quale i versi assumono il carattere di una vera e propria dichiarazione etica. Il rifiuto della guerra è inequivocabile e non lascia spazio a dubbi, mentre la conclusione stessa del componimento, basata sulla ripetizione della parola "amo”, trasforma l'intera poesia in una sorta di personale dichiarazione di fede nei valori dell'umanità. Nel componimento "Siamo noi” il poeta assume invece il punto di vista delle vittime. Creando una "voce corale”, costruisce una poesia della solidarietà, nella quale l'"io lirico” si trasforma in "noi” e comprende tutti gli sconfitti e i vinti. Particolarmente toccante è anche il componimento "Che diranno alla madre”, nel quale la tragedia della guerra viene riflessa nell'immagine di una madre davanti al corpo dilaniato del figlio. Accanto al carattere strettamente civile, nelle poesie compare anche il tema della memoria. Il passato ritorna attraverso una sequenza di immagini concrete, quali i bambini, gli aquiloni, le mani, il pane, i treni, le valigie di cartone, le stanze vuote e i defunti. È una memoria al tempo stesso personale e generazionale, nella quale la perdita di persone e luoghi si intreccia con la trasformazione di un intero mondo. "Il rosario di volti” diventa qui una delle immagini più emblematiche create dal poeta e ricordare significa proprio conservare attraverso la parola ciò che il tempo e la morte hanno ormai disperso. L'amore, la morte, i sentimenti e il tempo che passa sono elementi che si intrecciano continuamente nelle poesie qui presentate. Esse rivelano la profondità di riflessioni mature, così vicine alla sensibilità di ogni essere umano sulla nostra terra. E proprio qui, l'amore diventa soprattutto la grande risposta alla fragilità dell'esistenza, perché il vero amore non si misura con la durata della bellezza, ma con la capacità di riconoscere la persona amata al di là dei cambiamenti che avvengono in lei.

   Mi permetto infine di affermare che queste poesie rivelano un autore che concepisce l'atto dello scrivere come testimonianza sociale, confessione personale e segno di umanità. La poesia stessa non è una fuga dalla realtà che ci circonda, ma  un'immersione nella sua corrente impetuosa, nelle sofferenze della storia, nelle ferite personali, nella memoria dei morti, nella violenza, nell'amore e nella consapevolezza dell'inevitabile trascorrere del tempo. Dal punto di vista formale, invece, una delle caratteristiche più evidenti dello stile dell'autore è il lessico etico e fortemente emotivo, a tratti empatico. Parole come "diritto”, "giustizia”, "vita”, "luce”, "pace”, "morte”, "lutto”, "amore”, "anima” e "memoria” costituiscono veri e propri punti di riferimento attorno ai quali si concentrano i singoli componimenti. Sorrenti sceglie nei suoi versi una espressione lirica molto limpida, diretta e fortemente emozionale, spesso pervasa proprio da una profonda empatia e dalla comprensione delle inquietudini dell'altro.

      In conclusione, vorrei aggiungere che la scrittura di Vito Sorrenti non è una voce immersa nella tristezza e nell'oscurità dell'esistenza. La luce e la speranza ritornano come desiderio, come ricordo e, talvolta, come una delicata promessa. L'autore ci convince che è possibile attraversare la sofferenza senza permettere che essa ci sconfigga, continuando invece a cercare una ragione per amare incessantemente ogni istante della vita che ci è stata donata.

Auguro a tutti profonde emozioni.

Izabella Teresa Kostka, settembre 2026

***

       Czym jest poezja, jeśli nie nieustanną konfrontacją z pytaniami o wartość naszej ziemskiej wędrówki, o sens istnienia, cierpienia i walki z upływającym czasem?

      Poezja Vito Sorrentiego, którego twórczość przedstawiam dzisiaj w cyklu "Fokus literacki / Focus letterario”, rodzi się właśnie z głębokiej potrzeby uwrażliwienia czytelnika na tematy, które są trudne do poruszania. Poeta daje głos temu, czego człowiek nie potrafi lub nie chce słuchać. To głos poetycki, który przemierza pokłady indywidualnego i zbiorowego cierpienia, często bolesnej pamięci, miłości, starości, śmierci, przemocy, wojny, nostalgii i nieubłaganego upływu czasu. Mimo tak poważnej tematyki, nawet w najbardziej mrocznych chwilach poeta nie rezygnuje jednak z poszukiwania tego, co może przyczynić się do odnalezienia choćby przebłysków radości.

W przedstawionych przeze mnie dwunastu tekstach wyraźnie daje o sobie znać silne zaangażowanie autora w tematykę społeczną. Wojna, cierpienie narodów, niewinnych ofiar, osób starszych, skrzywdzonych kobiet, migrantów, zmarłych i kochanków należą do jednego i tego samego oblicza człowieczeństwa, do świata istot kruchych, wystawionych na bezwzględną przemoc otaczającego świata i niszczące działanie czasu.

Wspomnę chociażby o wierszu "Kocham pokój”, w którym wersy przyjmują charakter prawdziwej deklaracji etycznej. Odrzucenie wojny jest jednoznaczne i nie pozostawia miejsca na wątpliwości, a samo zakończenie utworu, oparte na powtórzeniu słowa "kocham”, przemienia cały wiersz w swego rodzaju osobiste wyznanie wiary w wartości człowieczeństwa.

W utworze "To my” poeta przyjmuje natomiast punkt widzenia ofiar. Tworząc "głos chóralny”, buduje poezję solidarności, w której "ja liryczne” zamienia się w 'my” i obejmuje wszystkich przegranych i pokonanych.

Szczególnie przejmujący jest także utwór "Co powiedzą matce”, w którym tragedia wojny zostaje odzwierciedlona w obrazie matki stojącej przed rozszarpanym ciałem syna.

Obok charakteru czysto obywatelskiego w wierszach pojawia się także temat pamięci. Przeszłość powraca poprzez ciąg konkretnych obrazów, takich jak dzieci, latawce, dłonie, chleb, pociągi, tekturowe walizki, puste pokoje i zmarli. Jest to pamięć zarazem osobista, jak i pokoleniowa, w której utrata ludzi i miejsc łączy się z przemianą całego świata.

"Różaniec twarzy” staje się jednym z najbardziej emblematycznych obrazów wykreowanych przez poetę, gdyż pamiętać znaczy właśnie przechować za pomocą słowa to, co czas i śmierć już rozproszyły. Tak więc miłość, śmierć, uczucia i przemijający czas to nieustannie przeplatające się motywy w prezentowanych tutaj wierszach. Ukazują one głębię dojrzałych przemyśleń, tak bliskich każdej ludzkiej istocie na naszej ziemi. No właśnie, to przede wszystkim miłość staje się wielką odpowiedzią na kruchość istnienia, gdyż prawdziwej miłości nie mierzy się trwałością piękna, lecz zdolnością dostrzegania ukochanej osoby poza zachodzącymi w niej przemianami.

     Odważę się więc stwierdzić, że wiersze te ukazują autora, który pojmuje akt pisania jako społeczne świadectwo, osobiste wyznanie i oznakę człowieczeństwa. Sama poezja nie jest ucieczką od otaczającej rzeczywistości, lecz zanurzeniem się w jej rwącym nurcie, w cierpieniach historii, w osobistych ranach, w pamięci o zmarłych, w przemocy, miłości i świadomości nieuchronnego przemijania.

Z punktu widzenia formalnego natomiast, jedną z najbardziej widocznych cech stylu autora jest leksyka etyczna i bardzo uczuciowa, a nawet empatyczna. Słowa takie jak "prawo”, "sprawiedliwość”, "życie”, "światło”, "pokój”, "śmierć”, "żałoba”, "miłość”, "dusza” i "pamięć” tworzą prawdziwe punkty odniesienia, wokół których skupiają się poszczególne teksty. Sorrenti wybiera w swoich wersach przekaz bardzo przejrzysty, bezpośredni i silnie emocjonalny, często przepełniony właśnie głęboką empatią i zrozumieniem rozterek drugiego człowieka.

          Na zakończenie dodam, że pisarstwo Vito Sorrentiego nie jest jednak głosem pogrążonym w smutku i mrokach istnienia. Światło i nadzieja powracają nieustannie jako pragnienie, wspomnienie, a czasem jako delikatna obietnica. Autor przekonuje nas, że można przejść przez cierpienie, nie pozwalając mu się pokonać, lecz nadal szukać powodu, by nieprzerwanie kochać każdą chwilę darowanego nam życia.

Życzę wszystkim głębokich wzruszeń.

Izabella Teresa Kostka, wrzesień 2026

***

IO AMO LA PACE

Io aborro le vostre guerre

e i vostri rostri assetati di sangue,

che d’infiniti lamenti sono fonte

e angoscia, sgomento e lutto

disseminano nel petto dell’umana stirpe.

E detesto le offerte umanitarie

sulle agonie amare e i rantoli di morte

di vecchi e bambini.

E i doni dell’occhiuta rapina,

aleggiante in sembianza di colomba

sulle ferite aperte e gli atroci singulti,

non li accetto.

Io amo il diritto

e la giustizia. Io amo la vita,

io amo la luce, io amo la pace.

Tratta da “Amebeo per Euridice”, Agar Editrice, 2009

*

KOCHAM POKÓJ

Nienawidzę waszych wojen

i waszych dziobów spragnionych krwi,

będących źródłem niezliczonych skarg

i siejących w piersiach ludzkiego rodu

udrękę, przerażenie i żałobę.

Gardzę humanitarnymi darami

na gorzkie konanie i śmiertelne rzężenie

starców i dzieci.

I darów uważnej grabieży,

unoszącej się pod postacią gołębicy

nad otwartymi ranami i okrutnymi jękami,

nie przyjmuję.

Kocham prawo

i sprawiedliwość. Kocham życie,

kocham światło, kocham pokój.

Pochodzi ze zbioru "Amebeusz dla Eurydyki”, Agar Editrice, 2009.

***

NEFASTE RADICI

Quante cime ha enumerato l’uomo

dacché esiste, quanti allori ha colto,

quanti edifici ha eretto, in quanti porti

è approdato e quante luci ha acceso

negli angoli bui della terra.

Ma la guerra,

la guerra atroce e funesta,

non l’ha sconfitta,

ché la guerra è rimasta

profondamente radicata

nella sua natura di bestia.

E ancora oggi, e dappertutto,

nonostante l’ideale umanista,

la voce dei giusti e la luce di Cristo,

calpesta il diritto, schiaccia il giusto

e dissemina morte.

Tratta da “Amebeo per Euridice”, Agar Editrice, 2009

*

ZŁOWROGIE KORZENIE

Ileż szczytów człowiek zdobył

odkąd istnieje, ile laurów zerwał,

ile budowli wzniósł, do ilu portów

zawitał i ile świateł zapalił

w mrocznych zakątkach ziemi.

Lecz wojny,

tej okrutnej i zgubnej wojny,

nie pokonał,

gdyż wojna pozostała

głęboko zakorzeniona

w jego zwierzęcej naturze.

I jeszcze dzisiaj, i wszędzie,

pomimo ideału humanistycznego,

głosu sprawiedliwych i światła Chrystusa,

depce prawo, miażdży sprawiedliwość 

i sieje śmierć.

Pochodzi ze zbioru "Amebeusz dla Eurydyki”, Agar Editrice, 2009.

****

SIAMO NOI

“Ancora l’orrore

dipinge le sue tele

col sangue delle creature” (VS)

I vinti, i dolenti, gli afflitti

siamo noi. Siamo noi

che abbiamo visto

gli alfieri della morte

devastare i nostri nidi,

squarciare i nostri petti.

Siamo noi

che vaghiamo fra i relitti

delle nostre case distrutte

per raccogliere i cocci

dei nostri affetti più cari.

Siamo noi

che abbiamo visto l’orrore

dilagare fra le lamiere

e il sangue delle creature

aggrumarsi sull’asfalto.

Siamo noi

che raccogliamo i resti

dei nostri virgulti

e ci laceriamo il volto

sui loro volti e sui loro lacerti.

Siamo noi

che solchiamo le acque

su vecchie carrette,

alla ricerca d’un varco

e d’una porta aperta

ove curare gli squarci

e alleviare il lutto

delle nostre anime afflitte

per i nostri sogni disfatti.

Tratta da “Versi avversi e diversi”, Amazon, 2021

*

TO MY

"Znów groza

maluje swe płótna

krwią stworzeń” (VS)

Pokonani, cierpiący, udręczeni

to my. To my,

którzy widzieliśmy,

jak gońcy śmierci

rujnują nasze gniazda,

rozrywają piersi.

To my,

błąkający się wśród ruin

naszych zburzonych domów,

by zbierać odłamki

najdroższych uczuć.

To my,

którzy widzieliśmy terror

rozlewający się wśród blachy 

i krew istot

gęstniejącą na asfalcie.

To my,

zbierający szczątki

naszych latorośli

i rozdzierający sobie twarz

o ich oblicza i szczątki.

To my,

którzy przemierzamy wody

na starych łodziach

w poszukiwaniu przejścia

i otwartych drzwi,

gdzie można opatrzyć rany

i ulżyć żałobie

naszych udręczonych dusz

po roztrzaskanych marzeniach.

Pochodzi z tomu "Wersy nieprzychylne i różne”, Amazon, 2021.

***

CHE DIRANNO ALLA MADRE

Che diranno alla madre

ripiegata sulle vitree pupille

del figlio ridotto a brandelli?

Parleranno della vita e del nulla,

parleranno di foglie e di fiori

e della falce che recide;

parleranno dell’anima che grida

e della fede che consola.

E insieme al respiro

effonderanno nell’aria

echi di sacre scritture

e note di antichi poeti.

Ma le parole dei profeti

nulla potranno contro le ferite

dell’anima uncinata,

nulla potranno contro il vuoto

che inghiotte ogni luce,

nulla potranno contro la pietra

che grava sul cuore.

E allora se ne andranno,

se ne andranno per la loro strada,

se ne andranno come sono venuti,

portandosi dietro

la luce obliqua degli uomini affilati.

E non sentiranno l’eco della pena atroce

risuonare fra le pareti del cuore impietrito.

E non vedranno lo strazio

indicibile e muto

stillare dalle ferite dell’anima dilaniata.

Tratta da “La poesia è una ladra” - Centro Studi “Tindari Patti”, 2010

*

CO POWIEDZĄ MATCE

Co powiedzą matce

pochylonej nad szklistymi źrenicami

syna rozszarpanego na strzępy?

Będą mówić o życiu i nicości,

będą mówić o liściach i kwiatach

i o sierpie, który ścina;

będą mówić o duszy, która krzyczy

i o wierze, która pociesza.

A wraz z oddechem

rozsieją w powietrzu

echa świętych pism

i głosy dawnych poetów.

Lecz słowa proroków

nic nie uczynią przeciw ranom

pohaczonej duszy,

na nic się zdadzą przeciw pustce,

pochłaniającej każde światło,

na nic się zdadzą przeciw kamieniowi,

co przygniata serce.

I wtedy odejdą,

odejdą swą drogą,

odejdą tak, jak przyszli,

zabierając ze sobą

krzywe światło ludzi o ostrych krawędziach.

I nie usłyszą echa straszliwego cierpienia,

rozbrzmiewającego wśród ścian skamieniałego serca.

Nie ujrzą rozpaczy,

niewypowiedzianej i niemej,

sączącej się z ran rozszarpanej duszy.

Pochodzi z tomu"Poezja jest złodziejką” - Centrum Studiów "Tindari Patti”, 2010.

****

IL SILENZIO DELL’ACQUA

Nei suoi occhi il silenzio dell'acqua

che non trova sbocchi per fluire al mare.

Nel suo cuore il tumulto della preda

assiduamente braccata da una belva feroce.

Nel suo fiato le note appassite

del mirto sfiorito e delle speranze deluse.

L’osservo, turbato, mentre sfoglia a ritroso

le foto sbiadite del suo paradiso perduto

e geme sotto il peso d’un amore mostruoso

che infuria imperioso sulla sua anima offesa

dalle promesse mancate, che non osa

denunciare gli abusi e le violenze subite

dal suo feroce aguzzino,

e un uncino di pena mi uncina l’anima.

(Inedita in volume)

*

MILCZENIE WODY

W jej oczach milczenie wody,

która nie znajduje ujścia, by płynąć ku morzu.

W jej sercu niepokój ofiary

nieustannie ściganej przez dziką bestię.

W jej oddechu zwiędłe nuty

przekwitłego mirtu i zawiedzionych nadziei.

Obserwuję ją, poruszony, gdy przegląda wstecz

wyblakłe zdjęcia swego utraconego raju

i jęczy pod ciężarem potwornej miłości,

która ze stanowczą siłą szaleje nad jej duszą, zranioną

niespełnionymi obietnicami; która nie ma odwagi

ujawnić nadużyć i przemocy doznanych

z rąk swego okrutnego oprawcy,

a cierń cierpienia wbija się w mą duszę.

(Niepublikowany w tomie)

****

DERIVE D’ACQUE DESOLATE

Non si specchia più la luna

né rilucono le stelle

fra le ciglia dei tuoi occhi:

derive d’acque desolate;

finestre aperte su squarci e ferite;

riverberi di luce dell’anima lacerata.

Tratta da “Versi avversi e diversi”, Amazon, 2021

*

DRYFOWANIE PO PUSTYCH WODACH

Nie odbija się już księżyc

ani nie lśnią gwiazdy

między rzęsami twych oczu:

dryfowanie po pustych wodach;

okna rozwarte na rozdarcia i rany;

odblaski światła zranionej duszy.

Pochodzi z tomu "Wersy nieprzychylne i różne”, Amazon, 2021.

***

SOSPIRO DI GIUNCHI

Sì, ogni tanto ci penso.

E ripenso ai bambini

che sognavano aquiloni

e voli di gabbiani.

E ripenso alle mani

che raccoglievano insieme

briciole di pane

e infiorescenze di spine.

E ripenso ai treni

e alle valigie di cartone,

stipati nei vagoni

densi di fumo e di speranze.

E ripenso alle stanze

sempre più vuote

e al fuoco che più non produce

faville di luce e scintille d’affetto.

E ripenso ai miei morti.

Ed è un rosario di volti

che non ci sono più.

Ah, la morte, la morte,

che non ha pietà:

insieme alle città

ha svuotato case, paesi, campagne.

E ora alligna una solitudine greve.

E il vento fruga fra le piaghe

degli alberi secchi,

e la luna illumina i tetti e le mura cadenti...

Sì, ogni tanto ci penso...

Ed è un sospiro di giunchi

quel che sento nel cuore.

Tratta da “La poesia è una ladra” – Centro Studi “Tindari Patti”, 2010

*

WESTCHNIENIE TRZCIN

Tak, czasami o tym myślę.

I wspominam dzieci,

które marzyły o latawcach

i lotach mew.

I wspominam dłonie,

które wspólnie zbierały

okruchy chleba

i kwiatostany cierni.

I wspominam pociągi

i tekturowe walizki,

ludzi stłoczonych w wagonach

pełnych dymu i nadziei.

I wspominam pokoje,

coraz bardziej puste,

i ogień, który już nie rodzi

błysków światła ani iskier uczucia.

I wspominam moich zmarłych.

I jest to różaniec twarzy,

których już nie ma.

Ach, śmierć, śmierć,

co nie zna litości:

wraz z miastami

opróżniła domy, wsie i pola.

A teraz gnieździ się tam ciężka samotność.

I wiatr buszuje wśród ran

wyschniętych drzew,

a księżyc oświetla dachy i rozpadające się mury...

Tak, czasami o tym myślę...

I jest to westchnienie trzcin,

które czuję w sercu.

Pochodzi z tomu "Poezja jest złodziejką” - Centrum Studiów "Tindari Patti”, 2010.

***

SUI VIALI DEL PARCO

Al cupo ronzar del libeccio

odo il fremere delle fronde

sulle cime più alte

e mi sovviene

il lamento dei vecchi

appesi ai rami della vita,

come le foglie secche

che il vento stacca

dai rami e abbandona

al loro ignoto destino.

Tratta da “I Derelitti”, Il Convivio Editore. 2015

*

NA ALEJKACH PARKU

Przy ponurym pomruku libeccio

słyszę drżenie liści

na najwyższych wierzchołkach

i przypomina mi się

narzekanie starców

zawieszonych na konarach życia

niczym suche liście,

które wiatr odrywa

od gałęzi i zostawia 

ich nieznanemu przeznaczeniu.

Pochodzi ze zbioru "Opuszczeni”, Il Convivio Editore, 2015.

***

PRIMA CHE IL TEMPO

Tu vedi quel che accade ai fiori

nel breve volgere d’una primavera

e come la loro fulgidezza scompare

nel valzer di poche aurore.

E allora che speri? Che pensi? Che supponi?

Nessuno è immune al logorio del tempo,

nessuno può forzare il volere del fato

e tutti, al momento prestabilito,

reclineremo il capo come fiori appassiti.

E dunque, mia bella rosa,

dischiudi il tuo dolce velluto

e inebriami con il tuo profumo delicato,

prima che il tempo sciupi i tuoi petali divini

e il tempo, invidioso, ne disperda l’aroma.

Tratta da “La poesia è una ladra” Centro Studi “Tindari Patti”, 2010

*

ZANIM CZAS

Widzisz, co dzieje się z kwieciem 

w krótkim czasie jednej wiosny

i jak jego blask znika

w walcu zaledwie kilku świtów.

Cóż więc masz nadzieję? O czym myślisz? Co przypuszczasz?

Nikt nie jest odporny na niszczące działanie czasu,

nikt nie może przeciwstawić się wyrokom losu

i wszyscy, w wyznaczonej chwili,

pochylimy głowę niczym zwiędłe kwiaty.

A więc, ma piękna różo,

rozchyl swój delikatny aksamit

i odurz mnie subtelnym zapachem,

zanim czas zniszczy twe boskie płatki

i jego zazdrość rozproszy ich aromat.

Pochodzi z tomu "Poezja jest złodziejką”, Centrum Studiów "Tindari Patti”, 2010.

***

ASPETTANDO IL DOMANI

Il sole sorge, tramonta e risorge;

la nera notte si dissolve nell’alba

e ritorna nera avvolgendo la sera;

la primavera si scolora per poi

ritornare più fulgente che mai:

e noi?

Per noi non ci sarà un’altra alba

quieta; per noi la primavera

della vita non ritornerà un’altra

volta ancora; per noi scenderà

la sera: scura, amara, senza calore.

E ci ritroveremo seduti sul cuore,

derelitti alla deriva nel mare

del tempo, a osservare per ore

i pensieri veleggiare nel mare

della memoria; a inseguire attimi

che non siamo riusciti a trattenere;

a frugare nell’anima stanca.

E, nella tenue luce del tramonto,

sentiremo, struggente, il rimpianto

per tutti gli istanti gettati al vento;

per tutti i momenti che non siamo

riusciti a cogliere e gustare.

E niente, amore, potrà dissipare il rimpianto

per quel che non siamo riusciti

a rubare al tempo, aspettando

il domani!

Tratta da “Gocce d’amore” Cultura Duemila Editrice, 1994

*

CZEKAJĄC NA JUTRO

Słońce wschodzi, zachodzi i znów wschodzi;

czarna noc rozpływa się w świcie

i powraca czarna, otulając wieczór;

wiosna blednie, by potem

powrócić jeszcze bardziej olśniewająca niż kiedykolwiek:

a my?

Dla nas nie będzie już innego,

spokojnego świtu; dla nas wiosna

życia już nigdy nie powróci; dla nas nadejdzie

wieczór: mroczny, gorzki, pozbawiony ciepła.

I odnajdziemy się spoczywając na sercu,

opuszczeni, dryfujący po morzu

czasu, obserwując godzinami

myśli żeglujące po morzu

pamięci; ścigając chwile,

których nie zdołaliśmy zatrzymać;

przeszukując zmęczoną duszę.

I w łagodnym świetle zachodu

poczujemy przejmujący żal

za wszystkimi chwilami rzuconymi na wiatr;

za wszystkimi momentami, których nie zdołaliśmy

uchwycić i posmakować.

I nic, kochanie, nie zdoła rozproszyć żalu

za tym, czego nie zdołaliśmy

wydrzeć czasowi, czekając

na jutro!

Pochodzi ze zbioru "Krople miłości”, Cultura Duemila Editrice, 1994.

****

I TUOI OCCHI

A Maria

Cerco un blocco di roccia

da modellare ad arco

per il trionfo dei tuoi occhi.

I tuoi occhi, azzurre acque

ove mi è dolce naufragare.

I tuoi occhi di mare

e di liquida dolcezza,

ove si stempera l’ira

del mio cuore,

sempre aspro

e intriso di tristezza.

I tuoi occhi, volo alto

di celesti pianeti

che riflettono la luce

della tua anima mite.

I tuoi occhi mansueti,

intrisi di grazia,

che dell’età fiorita

più non sono gli stessi,

ma che io amo di più,

ma che io amo lo stesso,

anche se più non hanno

gli stessi riflessi;

anche se

del tutto è trascorso

il tempo dei versi

incisi sulle pietre

e dell’età fiorita

non ci restano che le foto.

Tratta da “La poesia è una ladra” Centro Studi “Tindari Patti”, 2010

*

TWOJE OCZY

Dla Marii

Szukam bloku skalnego,

by wyrzeźbić z niego łuk

triumfalny dla twych oczu.

Twoje oczy, błękitne wody,

w których słodko mi zatonąć.

Twoje oczy morza

i płynnej słodyczy,

w których roztapia się gniew

mego serca,

zawsze cierpkiego

i przesiąkniętego smutkiem.

Twoje oczy, wysoki lot

wśród niebiańskich planet,

odbijających światło

twej łagodnej duszy.

Twoje łagodne oczy

przeniknięte łaską,

które od kwitnącego wieku

nie są już takie same,

lecz które kocham bardziej,

lecz które kocham tak samo,

choć nie mają już

tych samych refleksów;

choć

całkowicie minął

czas wierszy

wyrytych w kamieniach

i z kwitnącego czasu 

pozostały nam tylko fotografie.

Pochodzi ze zbioru "Poezja jest złodziejką”, Centrum Studiów "Tindari Patti”, 2010.

****

RITORNO IN SICILIA

Ti rivedo, amata, fra le pietre

dei miti e dei riti corali

e sui sentieri delle antiche memorie;

ti rivedo sulle scogliere

del mitico mare cantato da Omero

e nei colori dei fondali marini;

ti rivedo nel vento degli altipiani

e nel silenzio dei pini;

ti rivedo nell’oro dei limoni

e all’ombra degli ulivi saraceni.

E rivedo fra i rami

le tue linee di luna e il volto sereno

di te che mi chiami per nome e sorridi

e dischiudi le tue labbra di miele

e mi dici parole d’amore

e mi schiudi le porte del cielo.

Ti rivedo sotto un cielo di foglie

e di arance vaniglia, leggiadra farfalla

con le stelle negli occhi e il sole nel cuore,

protesa al futuro sulle ali del nostro amore.

O cara, come sono remoti quei giorni

in questo inizio d’inverno

che vede il mio e il tuo ritorno

nella terra ospitale

che ha visto il tumulto del tuo e del mio cuore

e ora vede le rughe del mio e del tuo volto

e il quieto rintocco del mio vecchio cuore,

mentre guardo con amore

i tuoi occhi di mare.

Tratta da “Chiari oscuri del dolore” a cura dell’Associazione Culturale Sena Nova per il Premio Letterario Nazionale “Patrizia Brunetti” 2016.

*

POWRÓT NA SYCYLIĘ

Znów widzę cię, ukochana, pośród kamieni

mitów i chóralnych obrzędów,

na ścieżkach dawnych wspomnień;

znów widzę cię na klifach

mitycznego morza opiewanego przez Homera

i w barwach morskich głębin;

znów widzę cię w wietrze płaskowyżów

i w ciszy sosen;

znów widzę cię w złocie cytryn

i w cieniu saraceńskich oliwek.

I znów widzę wśród gałęzi

twe księżycowe kształty i pogodne oblicze,

ciebie, która wołasz mnie po imieniu i uśmiechasz się,

rozchylasz wargi o smaku miodu

i wypowiadasz słowa miłości,

otwierając przede mną niebiańskie bramy. 

Znów widzę cię pod niebem z liści

i waniliowych pomarańczy, jak lekki motyl,

z gwiazdami w oczach i słońcem w sercu,

zwrócona ku przyszłości na skrzydłach naszej miłości.

O Kochana, jak odległe są tamte dni

w tym początku zimy,

niosącej mój i twój powrót

do gościnnej ziemi,

która była świadkiem tumultu twego i mojego serca,

a teraz ogląda zmarszczki na naszych obliczach 

i ciche bicie mego starego serca,

gdy z miłością patrzę

w twe oczy morza.

Pochodzi z "Jasne ciemności bólu”, pod redakcją Stowarzyszenia Kulturalnego Sena Nova, w ramach publikacji z okazji Ogólnokrajowej Nagrody Literackiej "Patrizia Brunetti” 2016.

****