Focus letterario/ Fokus literacki: Monika Zając Czerkies, La poesia come un linguaggio di simboli e di immagini/ Monika Zając Czerkies, poezja jako język symboli i obrazów

Commento e traduzione in italiano Izabella Teresa Kostka.

Komentarz i przekład na język włoski Izabella Teresa Kostka.

***

Uno dei più importanti poeti, critici letterari e drammaturghi del XX secolo, Thomas Stearns Eliot, disse: "Solo coloro che rischiano di spingersi troppo lontano possono scoprire quanto lontano sia possibile arrivare". Questa citazione si adatta perfettamente alla poetessa polacca Monika Zając-Czerkies, i cui versi presento oggi su " Focus letterario / Fokus Literacki".

Che cosa accomuna Monika a questa dichiarazione? Innanzitutto il coraggio di ricercare uno stile personale e un proprio linguaggio poetico. Le poesie qui presentate spalancano al lettore ampi spazi dell'immaginazione, nei quali l'autrice viaggia con grande libertà, creando immagini e associazioni sorprendenti. Sono testi visionari, nei quali Czerkies, sperimentando con la parola e avvicinandosi talvolta al neologismo, costruisce una propria e riconoscibile impronta linguistica. Talvolta l'ironia, altre volte le espressioni idiomatiche in senso metaforico, l'uso coraggioso del linguaggio colloquiale, le suggestioni provenienti da altre arti e una brillante intelligenza danno vita a un cocktail originale che rende la lettura delle poesie di Monika Zając-Czerkies coinvolgente e imprevedibile. Non si sa mai che cosa ci aspetti dopo un punto o una virgola. L'autrice non teme di sorprendere. Colloca con estrema naturalezza le proprie poesie in luoghi apparentemente privi di poesia: una stazione della metropolitana, una finestra, un fienile, un bosco o l'interno di una casa. Tutti questi spazi conducono il lettore verso orizzonti fatti di sensazioni e trasformazioni interiori. È una poesia nella quale il corpo si intreccia incessantemente con il paesaggio, la natura con l'esperienza umana e la quotidianità con ciò che è onirico e metafisico. L'amore, la perdita, la sconfitta, la nostalgia e la rinascita diventano le diverse tappe di un racconto sull'essere umano che tenta di salvarsi attraverso la parola stessa. Monika non si limita a descrivere la realtà, ma dà vita a un proprio universo poetico. I suoi versi si distinguono per un'immaginazione costruita con coerenza, fondata su una ricchissima carica metaforica e su un intenso legame tra la nostra corporeità e la materia del mondo circostante. Eppure, tutti questi elementi evitano ogni forma di artificiosa letteralità e di esibizionismo, trasformando le esperienze personali in un linguaggio fatto di simboli. I suoi versi riescono sempre a delineare una poetica coerente e riconoscibile che, a mio avviso, rappresenta una delle espressioni più interessanti della poesia polacca contemporanea. Un altro tratto distintivo della scrittura di Monika Zając-Czerkies è il dialogo ininterrotto con la pittura, la letteratura, il cinema e la musica europea. I richiami alla Zattera della Medusa, a Guernica, a Cime tempestose e alla figura di Chick Lorimer non sono semplici allusioni, ma elementi base del suo universo poetico, che ne ampliano il significato e la forza espressiva.

Conoscendo Monika, so bene della sua profonda passione per il cinema d'autore del passato. Anche lei, nella sua scrittura, costruisce una sorta di sceneggiatura composta da brevi inquadrature che si fondono in un racconto poetico, affidando al lettore un ruolo di "autentico partecipante creativo". Il senso di ogni poesia nasce infatti dal legame tra ciò che viene detto e ciò che rimane aperto all'interpretazione personale.

Auguro a tutti una lettura ricca di emozioni! 

Izabella Teresa Kostka,

luglio 2026

*

Jeden z najważniejszych poetów, krytyków literackich i dramaturgów XX wieku, Thomas Stearns Eliot, twierdził, że: "Tylko ci, którzy ryzykują pójście za daleko, mogą odkryć, jak daleko można dojść.” Ten cytat doskonale pasuje do polskiej poetki Moniki Zając-Czerkies, której wiersze przedstawiam dzisiaj w „Fokusie Literackim”.

   Cóż łączy Monikę z tą deklaracją? Przede wszystkim odwaga w poszukiwaniu własnego stylu i własnego języka poetyckiego. Prezentowane dziś utwory otwierają przed czytelnikiem rozległe przestrzenie wyobraźni, w których autorka z dużą swobodą posługuje się zaskakującymi zestawieniami obrazów i skojarzeń. Są to wiersze wizjonerskie, w których Czerkies, eksperymentując ze słowem i niekiedy zbliżając się do neologizacji języka, buduje własny, rozpoznawalny zarys lingwistyczny. Czasami żart, innym razem idiomatyczne wyrażenia użyte w metaforycznym znaczeniu, odważne sięganie po słownictwo potoczne, inspiracje innymi dziedzinami sztuki oraz błyskotliwa inteligencja tworzą wyjątkową mieszankę, dzięki której wiersze Moniki Zając-Czerkies czyta się z zaciekawieniem i szczególną uwagą. Nigdy nie da się przewidzieć, co czeka czytelnika po kropce czy przecinku. Autorka nie obawia się zaskakiwać. Bez wahania umieszcza swoje wiersze w miejscach pozornie niepoetyckich. Mamy więc sugestywnie uchwycone obrazy stacji metra, okna, stodoły, lasu czy wnętrza domu. Wszystkie te przestrzenie prowadzą czytelnika ku światom zmysłów i wewnętrznych przemian. Jest to poezja, w której ciało nieustannie przenika się z krajobrazem, natura z ludzkim doświadczeniem, a codzienność z tym, co oniryczne i metafizyczne. Miłość, utrata, porażka, tęsknota i odradzanie stają się kolejnymi odsłonami opowieści o człowieku próbującym ocalić siebie poprzez słowo. Monika nie tylko opisuje rzeczywistość, lecz powołuje do istnienia własny świat poetycki. Jej wiersze wyróżniają się konsekwentnie budowaną wyobraźnią, opartą na niezwykle bogatej metaforyce oraz silnym związku cielesności z materią otaczającego świata. Unikają dosłowności i  ekshibicjonizmu, a doświadczenie osobiste zostaje przekształcone w język symboli. Wszystkie te elementy budują spójną i łatwo rozpoznawalną poetykę, która moim zdaniem należy do najciekawszych zjawisk we współczesnej poezji polskiej. Charakterystyczną cechą twórczości Moniki Zając-Czerkies jest również nieustanny dialog z malarstwem, literaturą, kinem i muzyką europejską. Odniesienia do Tratwy Meduzy, Guerniki, Wichrowych Wzgórz czy postaci Chick Lorimer nie są jedynie aluzjami, lecz integralnymi elementami poetyckiego świata, poszerzającymi jego znaczenie i siłę oddziaływania.

Znając Monikę, wiem również o jej fascynacji starym kinem. Także ona, pisząc, tworzy scenariusz złożony z krótkich kadrów, które scalają się w poetycką opowieść, powierzając czytelnikowi rolę "twórczego współuczestnka". Sens każdego wiersza rodzi się bowiem z zależności między tym, co zostało już wypowiedziane, a tym, co pozostaje otwarte dla indywidualnej interpretacji.

Życzę wszystkim ciekawej lektury!

Izabella Teresa Kostka

lipiec 2026

***

RATHAUS SPANDAU 

w metrze, gdzie pod ziemią toczy się 

równolegle życie 

mówisz do mnie cyzelując każdą dominantę 

wypowiedzi

powinieneś być lektorem, kimś na poziomie,

a nawet ponad

a jesteś tam,

zaledwie "na dole"

za to tylko mój 

ot, to całe twoje osiągnięcie

mam dla siebie pieszczotę słów, a mówisz 

przecież ogólnikami 

zamykam oczy, pociąg jedzie dalej, coraz 

szybciej - Twój za to - głos i pociąg do mnie, 

coraz wolniej, spokojniej 

głos i ja - w niesfornej plątaninie 

a tam, umlauty jak afrodyzjak

przegłos w twoim tembrze

i fonetyka z dreszczem po czubki palców 

sprawiają, że żyję pod ziemią w świecie 

równoległym

to Stacja: Zmysłowość, 

co pędzi prosto w nas

*

RATHAUS SPANDAU 

nella metropolitana, dove sottoterra si svolge

una vita parallela

mi parli cesellando ogni dominante

del discorso

dovresti essere uno speaker, qualcuno di alto livello,

o persino oltre

e invece sei lì,

appena "laggiù"

eppure soltanto mio

ecco, questo è tutto il tuo traguardo

ho per me una carezza di parole, e tu parli

pur sempre per generalità

chiudo gli occhi, il treno continua il suo viaggio, sempre

più veloce - il tuo invece - la voce e il trasporto verso di me,

sempre più lenti, più quieti

la voce e io - in un intreccio ribelle

e là, le umlaut come afrodisiaco

la metafonia nel tuo timbro

e la fonetica con un brivido fino alla punta delle dita

fanno sì che io viva sottoterra in un mondo

parallelo

è la Stazione: Sensualità,

che corre dritta verso di noi

***

SKOŃCZYŁAM Z SAMOTNOŚCIĄ 

ilekroć patrzyłam ci w oczy, zaglądałam w swoje

mając na czubku języka to, co śniło się nocą

twoje zapachy, soki i łzy 

zawsze ostatnia myśl była tą pierwszą, 

a wszystko co się nie wyśniło 

stawało się dniem

przychodziłeś jak sen, o tej samej porze

budząc i usypiając we mnie wszystkie moje przyszłości

niwecząc moje uporczywe, codzienne unicestwienia

spopieliłeś smutki

Feniks odrodzi się i tak

samoistnie

*

HO FINITO CON LA SOLITUDINE

ogni volta che ti guardavo negli occhi, guardavo dentro i miei

con la punta della lingua colma di ciò che avevo sognato nella notte

i tuoi profumi, i tuoi succhi e le tue lacrime

sempre l'ultimo pensiero era il primo,

e tutto ciò che non era stato sognato

diventava giorno

arrivavi come un sogno, alla stessa ora

risvegliando e addormentando in me tutti i miei futuri

annientando i miei ostinati, quotidiani annientamenti

hai ridotto in cenere le malinconie

la Fenice rinascerà comunque

da sé stessa

***

STODOŁA PEŁNA CIEMNOŚCI 

dziecko to "bywało"

byt niejednostajny

mogła być chłopcem

ale nie wyszło

była za to Robin Hoodem i miała łuk

w myślach uciekała do lasu

i mieszkała w szałasie z bandą

bez rodziny

gotowała zupy z liści i piachu

umiała pluć i sikać na odległość

jak na prawdziwe "wybij okno” przystało

nie uchroniła się mimo to

przed stodołą ciemną i niesamotną

gdzie nie było snopów światła

które mogłyby kłaść swe boskie dłonie

grzejąc chłody myśli i zimę ciała

pocieszać główkę już rozpaloną

pomysłem o ucieczce czy

śmierci

a czy to nie wszystko jedno?

*

FIENILE PIENO DI BUIO

la bambina era un "capitava"

un essere incostante

sarebbe potuto essere un maschio

ma non è andata così

era invece Robin Hood e aveva un arco

con il pensiero fuggiva nel bosco

e viveva in una capanna con la sua banda

senza famiglia

cucinava zuppe di foglie e sabbia

sapeva sputare e pisciare lontano

come si addice a una vera maschiaccia

eppure non si salvò

dal fienile buio e non solitario 

dove non c'erano covoni di luce

che potessero posare le loro mani divine

riscaldando il gelo dei pensieri e l'inverno del corpo

consolando una testolina già in fiamme

per l'idea della fuga oppure

della morte

e non è forse la stessa cosa?

***

OKNA WIDM / WIDMA OKIEN

- On - wyszedł tylko po coś do piwnicy

może zapomniał o listach do mnie

ukrywał je przed światem

może tam jeszcze są?

litery ze zbutwiałych listów wgryzające w mur

i tam, miłość pisana wchodząca w fundament

cegła po cegle i strop za stropem

ku niebu drabina ta sięga, widziałam to

z perspektywy ziemi

- Ja - wyszłam tylko na chwilę, po swoją starość

zapomniałam jej całkiem niechcący

była tak praktyczna i psu na buty

maskowałam ją, potem zgubiłam

gdzieś pośród tych lat

jednostajnie przyspieszonych

u kresu, zaczęliśmy młodnieć oboje

dziwna sprawa, licznik zaczął się cofać

wciąż chodzimy pośród ulic

widma dwa - dostojne przeszłością

pośród przechodniów

szukamy słów o miłości

może znaleźli?...

lecz nic nie słychać

widać one były tylko nasze, w rozkwicie mowy

róża za różą oplatały drabinę

językami pędów, widziałam to

z perspektywy żabiej

stoimy w oknie półprzezroczyści

pełni powietrza i zarysu przeszłych

oddaleń

pulsujemy arytmią słów

*

FINESTRE FANTASMA /  FANTASMI DI FINESTRE

-Lui - è uscito soltanto per un momento, a prendere qualcosa in cantina

forse ha dimenticato le lettere per me

le nascondeva al mondo

forse sono ancora là?

le lettere delle missive marcite che penetrano nel muro

e lì, l'amore scritto che entra nelle fondamenta

mattone dopo mattone e solaio dopo solaio

quella scala arriva fino al cielo, l'ho visto

dalla prospettiva della terra

-Io -sono uscita solo per un attimo, a riprendere la mia vecchiaia

l'ho dimenticata del tutto, senza volerlo

era così pratica e buona a nulla 

la mascheravo, poi l'ho smarrita

da qualche parte, in mezzo a quegli anni

uniformemente accelerati

alla fine abbiamo cominciato a ringiovanire entrambi

strana faccenda, il contatore ha iniziato a tornare indietro

continuiamo a camminare per le strade

due fantasmi - resi solenni dal passato

tra i passanti

cerchiamo le parole dell'amore

forse le hanno trovate?...

ma non si sente nulla

si vede che erano soltanto nostre, all'apice della fioritura del linguaggio

rosa dopo rosa avvolgevano la scala

con le lingue dei germogli, l'ho visto

dal punto di vista di una rana

stiamo alla finestra, semitrasparenti

pieni d'aria e del profilo

delle passate

lontananze

pulsiamo nell'aritmia delle parole

***

SERCE WYCIĘTE Z MYDŁA

dotyk

zatarł już czas

zapach zielonego mydła jak kamfora

przepadł

zabawiłam się odwieszając ciebie

jak stary płaszcz

do komnaty pełnej rozczarowań

zamroziłam jak nowalijki

bez daty przydatności

hibernujesz

nie martw się

do żywych

nie powrócisz już

nigdy

*

CUORE INCISO NEL SAPONE

il tocco

il tempo l'ha ormai

cancellato

quell'odore del sapone verde  come la canfora

è svanito

mi sono divertita ad appenderti

come un vecchio cappotto

nella stanza piena 

di delusioni

ti ho congelato come primizie

senza data di scadenza

sei in ibernazione

non preoccuparti

tra i vivi

non tornerai più

mai

***

BARWY W MROKU

zapisuj wszystko, usłyszała w sobie głos

jak nie przeczytasz, to dożyjesz - czy odwrotnie?

rób notatki, rób

notuj życie po zmierzchu, bo to i...

słabszy wzrok i mniej szczegółów do oddania

zapadał już zmrok,

i tak mrok za rokiem,

krok za krokiem się mroczył

lepiej działa wtedy wyobraźnia

dopowiesz sobie w głowie kolory

co ci z pamięci wypełzły

schowaj pod schodami ten swój zeszycik

za sto lat, będzie jak znalazł

i nagle

sekret po zmierzchaniu

ktoś się dowie, jak żyła dziewczyna

co w mroku szukała kolorów

*

COLORI NELL'OSCURITÀ 

scrivi tutto, sentì una voce dentro di sé

se non leggerai, vivrai abbastanza a lungo - o forse il contrario?

prendi appunti, fallo

annota la vita dopo il crepuscolo, perché è anche...

la vista più debole e meno dettagli da restituire

era già calato il crepuscolo,

e così, anno dopo anno, il buio

passo dopo passo si addensava

allora l'immaginazione funziona meglio

completerai nella mente i colori

che ti sono strisciati fuori dalla memoria

nascondi sotto le scale quel tuo quadernetto

fra cent'anni sarà provvidenziale

e all'improvviso

il segreto dopo il crepuscolo

qualcuno saprà come viveva la ragazza

che nel buio cercava i colori

***

MIRT, PĘDY I DESZCZ

pod naskórkiem, w tkance

w żyłach przepływające

życie lub krajobrazy

pulsująca skroń w szlochu

gorączce, smutku, rozkoszy

mchy porosłe nieopodal i na mnie

tworząc aksamitny zielony płaszcz

o jakim zawsze marzyłam

gałęzie wrosły we włosy

zacieśniając więź

nierozerwalność

połączenie zgodne i trwałe

wiją się spokojnie i płynnie

stając nowym bytem

kolejna istotą pejzażu

wrosłam w korę, wniknęłam w słoje

pachnę mchem, deszczem

pędami sosny

mirtem i bluszczem

ilekroć

przychodzisz w rozpaczy

przywierajac do drzewa

wyczuwasz pod korą

pulsujace

ciało

*

MIRTO, GERMOGLI E PIOGGIA

sotto l'epidermide, nel tessuto

nelle vene scorrono

la vita oppure i paesaggi

la tempia pulsa nel singhiozzo

nella febbre, nel dolore, nel piacere

muschi cresciuti tutt'intorno e su di me

creando un mantello verde di velluto

come quello che ho sempre sognato 

i rami sono cresciuti tra i capelli

stringendo il legame

l'indissolubilità

l'unione salda e durevole

si intrecciano tranquilli e fluidi

diventando un nuovo essere

un'altra creatura del paesaggio

sono cresciuta nella corteccia, sono penetrata negli anelli

profumo di muschio, di pioggia

di germogli di pino

di mirto e d'edera

ogni volta che

arrivi disperato

appoggiandoti all'albero

senti sotto la corteccia

pulsare

un corpo

***

DYKTAT 

jesteś rybą

co to

łapie się

na własną wędkę

nawet nie trzeba ci

zanęty

wystarczy

ten znajomy

metaliczny posmak

haczyka

*

DETTATO

sei un pesce

che

abbocca

al proprio amo

non c'è neanche bisogno

dell'esca

basta

quel familiare

sapore metallico

dell'amo

***

TRZEWIA

wszystko krąży wokół

niewidzialną mocą

obieg energii czy dokumentów

otuchy czy plotki

omiatasz spojrzeniem cudze kąty

tak zakurzone, a nie widzisz swoich

masz w garści moc, chuchnij na szczęście

wróci do ciebie jeszcze ciepła

położy ci twoje ręce na czole

obieg miłości siądzie okładem kojącym

tak czekałeś na znak życia, że istnieje

na spojrzenie, na oddech w twoją stronę

aż dopiero twoje trzewia

szeroko otwarte na świat

z wybebeszonym wzrokiem

wypatrują oczy za tobą

*

VISCERE

tutto ruota attorno

per una forza invisibile

circolazione di energia o di documenti

di conforto o di pettegolezzi

sfiori con lo sguardo gli angoli altrui

così impolverati, e non vedi i tuoi

hai il potere nel palmo della mano, soffiaci sopra per la fortuna

tornerà da te ancora caldo

ti poserà le tue mani sulla fronte

la circolazione dell'amore diventerà un impacco lenitivo

hai atteso così a lungo un segno che la vita esiste

uno sguardo, un respiro rivolto verso di te

finché soltanto le tue viscere

spalancate al mondo

con lo sguardo sventrato

scrutano l'orizzonte in cerca di te

****

ROZKWITANIE

stało się to - różą zbutwiałą nieco. nic nie 

zauważyli. przyróżowiłam, przyprószyłam

i podziałało

zakwitłam znów - potem i krwią. w pąku z łez

zagnieździła się ważka. co ona w nim widziała, 

zostając?

działo się to jeszcze po wielkokroć - 

niepostrzeżenie, niepotrzebnie

wreszcie przyciągnęłam do siebie ptaki. widać,

głupie, kochają kwiaty pod każdą postacią

zakwitłam na koniec unicestwieniem. kiedyś 

wrócę do ciebie w powietrzu przed burzą,

wtedy najwięcej w nim kwiatów

i stanę ci przed oczami

jak żywa

*

FIORITURA

accadde così - come una rosa un po' marcita. nessuno

si accorse di nulla. le diedi un po' di rosa, una spolverata

e funzionò

rifiorii – di sudore e di sangue. in un bocciolo di lacrime

si annidò una libellula. che cosa ci aveva visto,

per restare?

accadde ancora molte volte -

inosservato, inutilmente

finalmente attirai gli uccelli. a quanto pare,

gli sciocchi amano i fiori in ogni loro forma

alla fine fiorii nell'annientamento. un giorno

tornerò da te nell'aria prima della tempesta,

è allora che è più colma di fiori

e mi presenterò davanti ai tuoi occhi

come viva

***

TRATWA MEDUZY Z GUERNIKĄ w ZANADRZU 

duchy w pełnych wiatru szatach

nieobecne, niepatrzące. skupione na tchnieniach 

- o kredowych twarzach, zimnych dłoniach

sercach skostniałych i skutych lodem

ta Tratwa Meduzy zdaje się podróżować

bez celu, bez kresu. boisz się mnie, 

Współpodrożniku? być może zjem Twoje serce

a ta Guerniki biel rozdmuchana wiatrem i mrozem,

skupia się tylko na kompozycji doskonałej. jesteś 

narzędziem w jej rękach,

a nie bezpiecznym celem podróży

pozorna lekkość, udawana czułość. tak naprawdę 

te delikatne tchnienia oczekują

od ciebie chocholego tańca

nie wykruszysz się z Tratwy

nie uciekniesz z Guerniki

symbiotyczne duchy są wszędzie

żyją - zasiedlając ciebie

od środka 

*

LA ZATTERA DELLA MEDUSA CON GUERNICA NASCOSTA SUL PETTO 

spiriti avvolti in vesti colme di vento

assenti, senza sguardo. concentrati sui soffi

– dai volti di gesso, dalle mani fredde

dai cuori irrigiditi e prigionieri del ghiaccio

questa Zattera della Medusa sembra viaggiare

senza meta, senza fine. hai paura di me,

Compagno di viaggio? forse mangerò il tuo cuore

e quel bianco di Guernica, gonfiato dal vento e dal gelo,

si concentra soltanto sulla composizione perfetta. sei

uno strumento nelle sue mani,

non l'approdo sicuro del viaggio

apparente leggerezza, finta tenerezza. in realtà

quei soffi delicati attendono da te

una danza macabra

non ti sgretolerai via dalla Zattera

non fuggirai da Guernica

gli spiriti simbiotici sono ovunque

vivono - abitandoti

da dentro

***

ŻYWCEM POGRZEBANIE

szła w ciebie - na przekór, wbrew i na pohybel

nie opierała się, ale i była twarda, jak głaz co 

prowadził ją na dno

gdyby stała się oddechem też poszłaby pod 

powierzchnię, by iść podwodnymi stopniami 

w stronę zachodu, gdzie nie ma snu

tylko podskakująca pralka, w której wirujesz przeszłość

czasem też trzesz ją na tarze lub tłuczesz o rzeczne 

kamienie - nie ma tam już twojego 

zapachu, tylko wciąż uparcie biegające na 

wyścigi, dłonie

skok przez płotki, jak sus po obojczykach

wywabiam myśli ze słownika *białych plam* jak 

z wessań czarnej dziury

nieubłaganie pamięć o tobie pochłania 

to czerń, to biel

warstwa po warstwie

zanikasz pod kolejną warstwą 

gruntu

*

SEPOLTURA DA VIVA

andava verso di te - per sfida, contro tutto e a tua rovina

non opponeva resistenza, eppure era dura, come il masso che

la tirava a fondo

se fosse diventata respiro sarebbe scesa anche lei sotto

la superficie, percorrendo gradini sommersi

verso l'occidente, dove non c'è sonno

ma solo una lavatrice in sobbalzo, in cui fai girare il passato

a volte lo strofini anche sulla tavola per lavare o lo sbatti contro le pietre

del fiume - non c'è più il tuo profumo, soltanto mani che continuano ostinatamente a correre

in gara

salto a ostacoli, come un balzo sulle clavicole

smacchio i pensieri dal dizionario delle *macchie bianche*, come

dai risucchi di un buco nero

inesorabilmente il ricordo di te 

viene inghiottito 

a volte dal nero, a volte dal bianco

strato dopo strato

svanisci sotto un altro strato

di terra

***

wnieboWSTĄPIENIE do Teatro Cubano 

można by zmiąć i zliczyć mgliste zaczątki sączące się przez okna

tam, snopami światła o różnym przekroju

i przejrzystości, wnikali przechodnie i ich rozczłapane kroki

zamęt ustawał, to szedł znów dalej

patrzono kumulacją spojrzeń sprowadzonych do jednego wzroku

wzmagał się tam ruch

dotąd odpoczywający na ścianach

ma już zapach, jak i kolor źrenic

podbity prześwietleniem słonecznym

nikt nie zliczy kalejdoskopów zamkniętych

w wizjerze oka

bez pytania kto tam czy choćby o drogę

na ogół jest jedno wyjście

sprowadzone najwyżej do dwóch gestów

a niby mówią że

najlepiej żyć jeden do jednego

tymczasem nikt nie wspomni o ciszy

co najmocniej wybrzmiewa

rezonując na membranie ciała

dudniącej do wewnątrz

*

ASCENSIONE AL CIELO AL TEATRO CUBANO

si potrebbero accartocciare e contare gli abbozzi nebulosi che filtrano dalle finestre

là, in fasci di luce dai diametri diversi 

e dalla diversa trasparenza, entravano i passanti e i loro passi strascicati

il chiasso si placava, poi riprendeva ancora il suo cammino,

si guardava con un accumulo di sguardi ridotti a un unico sguardo

là il movimento si intensificava

fino ad allora rimasto in riposo sulle pareti

ha ormai un odore, come pure il colore delle pupille

esaltato dalla sovraesposizione al sole

nessuno conterà i caleidoscopi racchiusi

nel mirino dell'occhio

senza chiedere "chi è là" o anche soltanto la strada

di solito c'è una sola uscita

ricondotta al massimo a due gesti

eppure dicono che

sia meglio vivere uno a uno

intanto nessuno parlerà del silenzio

che risuona con più forza

vibrando sulla membrana del corpo

che rimbomba verso l'interno

***

MIŁOŚĆ, JAK TĘSKNOTA ZA CHICK LORIMER 

naskórek zasypiał u niej najszybciej

później kolejne warstwy skóry 

tkanka tłuszczowa, świadomość i myśli 

powierzchnie nietknięte i nieskalane 

zasypane kratery jak wrzody czy 

groby po tych, co odeszli

skóra pamiętała doskonale kto jej nie dotykał 

potrafiła nawet wskazać oskarżająco palcem 

pełnym żałości 

za tym, co mogło pójść inaczej 

zasypia już sama

równając kratery po wyrwanych z siebie korzeniach

wyjałowiona ziemia 

odradza się niepostrzeżenie 

puste groby nie są 

w niej 

wieczne

*Imię i nazwisko bohaterki wiersza, Chick Lorimer, zaczerpnięte z wiersza Carla Sandburga

*

L'AMORE, COME LA NOSTALGIA DI CHICK LORIMER

l'epidermide era la prima ad addormentarsi in lei

poi gli altri strati della pelle

il tessuto adiposo, la coscienza e i pensieri

superfici intatte e incontaminate

crateri ricoperti come ulcere oppure

tombe di coloro che se ne sono andati

la pelle ricordava perfettamente chi non la toccava

sapeva perfino indicare con un dito accusatore

colmo di rimpianto

ciò che sarebbe potuto andare diversamente

ormai si addormenta da sola

spianando i crateri lasciati dalle radici strappate via da sé

la terra impoverita

si rigenera inosservata

le tombe vuote non sono

in lei

eterne

*Il nome della protagonista della poesia, Chick Lorimer, è tratto da una poesia di Carl Sandburg.

***

WICHROWE WZGÓRZA

kto powiedział

że nie można biegać po wrzosowisku

potykać się aksamitnozieloną suknią

o kłębiasty kolor, o fiolety

o purpurowy deszcz?

runąć w to ze śmiechem i w zmęczeniu

jak w plusze kołder

wszak lepiej zapomnieć

co się głowy nie trzyma

lub co mieszka w niej za bardzo

lepiej w truchcie niż w zadumie

mam przy sobie

wiotkie piękno

małą, kruchą gałązkę

noszę wsuniętą w rękaw sukni

bez obaw

otulam nim nadgarstek od środka

gdy pamiętam -

masuję nim żyły, mącąc krew

stale obecny

zalążek zapominania

płynie w żyłach purpurą

jak z wrzosowisk

*

CIME TEMPESTOSE

chi ha detto

che non si può correre sulla brughiera

inciampando con una veste verde velluto

nel colore turbinante, nei viola,

nella pioggia purpurea?

precipitare dentro tutto questo tra le risate e la stanchezza

come nel velluto delle coperte

dopotutto è meglio dimenticare

ciò che non sta in piedi 

oppure ciò che vi abita fin troppo

meglio al trotto che nella contemplazione

porto con me

un'eterea bellezza 

un piccolo, fragile ramoscello

lo porto infilato nella manica del vestito

senza timore

me ne avvolgo il polso dall'interno

quando ricordo -

con esso massaggio le vene, rimescolando il sangue

sempre presente

il germoglio dell'oblio

scorre nelle vene, purpureo

come dalle brughiere

***