FOCUS LETTERARIO/ FOKUS LITERACKI: Il continuo susseguirsi di ironia, malinconia, eros e contemplazione nella poesia di Gregory Spis / Nieustanne przeplatanie się ironii, melancholii, erotyzmu i kontemplacji w poezji Gregory Spisa

  

*

Komentarz w dwóch wersjach językowych Izabella Teresa Kostka.

Commento bilingue Izabella Teresa Kostka 

-

Przekład wierszy jest dziełem samego autora.

Traduzione delle poesie a cura di Gregory Spis.

*****

I poeti polacchi seminano le loro tracce in molti luoghi del mondo. Il mio itinerario poetico mi ha condotta oggi a Londra, dove vive da molti anni il poeta e scrittore di origine polacca Gregory Spis. La sua poetica porta i segni di numerosi viaggi, incontri culturali ed esperienze di vita, che trovano espressione in una scrittura ricca di freschezza, spesso venata di ironia, caratterizzata da un linguaggio contemporaneo, diretto e immediato. 

Infatti, la raccolta poetica qui presentata nasce dal viaggio personale dell'autore, ma non appartiene soltanto alla geografia. Londra, Venezia, Milano, la Cornovaglia e Katowice diventano luoghi intimi, nei quali la memoria incontra il desiderio, l'amore, l'assenza e la quotidianità, trasformandoli in materia poetica. La scrittura di Gregory è ricca di immagini quasi cinematografiche, in cui la realtà si intreccia continuamente con la metafora. La raccolta è proposta dall'autore sia in italiano sia in polacco. Ogni testo conserva tuttavia il ritmo e la sensibilità della lingua in cui nasce, mantenendo intatta la forza delle immagini e delle emozioni trasmesse.

Tra i protagonisti di questa avventura poetica troviamo il tempo, il corpo, il viaggio, l'amore, il desiderio, la sensualità, la nostalgia e la fragilità umana. Tutti questi elementi, come le tessere di un mosaico, costruiscono un universo poetico riconoscibile per la sua intensa carica emotiva, per un lessico a tratti ironico, libero da ogni banalità, e per una scrittura che non ricerca effetti retorici, ma affida tutta la sua forza alla sorpresa dell'immagine.

In questo continuo susseguirsi di ironia, malinconia, eros e contemplazione, ogni poesia invita il lettore a riconoscere nei luoghi del mondo anche i paesaggi più segreti del proprio vissuto.

Mantenendo il tono scherzoso tanto amato da Spis, oserei dire che la sua scrittura è un cocktail esplosivo di lirismo contemporaneo, immaginazione quasi surrealista e spiccata sensibilità. Non è una poesia puramente descrittiva, ma una materia in continua trasformazione, nella quale la realtà viene continuamente reinventata attraverso la metafora. L'autore costruisce i propri testi attraverso una successione di scene autonome e accostamenti che, per originalità e capacità di trasfigurare il quotidiano, possono talvolta richiamare la poetica dei Realisti Terminali, corrente artistica fondata dal poeta italiano Guido Oldani, della quale io stessa sono referente per la Polonia.

Nei versi di Gregory incontriamo numerosi oggetti della quotidianità che acquistano una forte carica simbolica e diventano protagonisti del suo universo poetico. Il "bozzolo", il "cielo senza maniglia", la "costellazione dell'Ikea", i "tatuaggi cortometraggi" e la "velocità terminale d'amore" sono metafore di grande originalità, spesso ispirate al mondo degli oggetti e della contemporaneità che costituiscono uno dei principali motori della scrittura di Gregory Spis.

"La gente si aggrappa all'abitudine come a uno scoglio. Quando invece dovrebbe staccarsi e tuffarsi in mare", scrisse Charles Bukowski. Gregory Spis non ha paura di staccarsi dalla riva: non teme la scoperta, né rifiuta la sperimentazione. Al contrario, con mente libera e determinazione esplora mondi nuovi, territori sconosciuti della lingua e della ricerca stilistica. Non teme di mettere a nudo le proprie esperienze, gli amori vissuti, le conquiste e i rimorsi. È un poeta in costante crescita e maturazione, che spalanca le finestre della mente aprendosi a nuovi orizzonti, a esperienze sempre stimolanti e che, con grande agilità letteraria, rende il lettore partecipe di questa sua personale odissea.

Auguro a tutti un'interessante lettura!

Izabella Teresa Kostka, luglio 2026

***

Polscy poeci rozsiewają swoje ślady w wielu zakątkach świata. Mój poetycki szlak zaprowadził mnie dziś do Londynu, gdzie od wielu lat mieszka poeta i pisarz polskiego pochodzenia Gregory Spis. Jego poetyka nosi ślady licznych podróży, spotkań międzykulturowych oraz doświadczeń życiowych, które znajdują wyraz w twórczości pełnej świeżości, nierzadko podszytej ironią, posługującej się językiem współczesnym, bezpośrednim i bardzo komunikatywnym.

  Prezentowany tutaj cykl poetycki wyrasta z osobistej podróży autora, lecz nie ogranicza się jedynie do geografii. Londyn, Wenecja, Mediolan, Kornwalia i Katowice stają się miejscami intymnymi, w których pamięć spotyka się z pragnieniem, miłością, nieobecnością i codziennością, przekształcając je w materię poetycką. Poezja Gregory'ego obfituje w niemal filmowe obrazy, w których rzeczywistość nieustannie splata się z metaforą. Cykl tu prezentowany został przygotowany przez autora zarówno w języku włoskim, jak i polskim. Każdy tekst zachowuje jednak rytm i wrażliwość języka, w którym się narodził, nie tracąc siły stworzonych obrazów ani przekazywanych emocji.

Wśród bohaterów tej poetyckiej wędrówki odnajdujemy czas, ciało, podróż, miłość, pragnienie, zmysłowość, nostalgię oraz ludzką kruchość. Wszystkie te elementy, niczym fragmenty mozaiki, tworzą poetycki wszechświat rozpoznawalny dzięki intensywnemu ładunkowi emocjonalnemu, miejscami ironicznemu i wolnemu od banału językowi oraz sposobowi pisania, który nie poszukuje efektów retorycznych, lecz całą swoją siłę opiera na zaskoczeniu samym obrazem.

W tym nieustannym przeplataniu się ironii, melancholii, erotyzmu i kontemplacji każdy wiersz zaprasza czytelnika do odnalezienia w różnych zakątkach świata również najbardziej ukrytych krajobrazów z własnego doświadczenia.

Zachowując żartobliwy ton tak charakterystyczny dla Gregory'ego Spisa, ośmielę się powiedzieć, że jego twórczość jest wybuchowym koktajlem współczesnego liryzmu, niemal surrealistycznej wyobraźni i wyjątkowej wrażliwości. Nie jest to poezja czysto opisowa, lecz materia pozostająca w nieustannej przemianie, w której rzeczywistość nieprzerwanie odradza się poprzez metaforę. Autor buduje swoje utwory z niezależnych scen i zaskakujących zestawień, które dzięki swojej oryginalności oraz zdolności do przekształcania codzienności mogą niekiedy przywoływać poetykę Realizmu Terminalnego - nurtu artystycznego stworzonego przez włoskiego poetę Guido Oldaniego, którego jestem ambasadorką na Polskę.

W wierszach Gregory'ego spotykamy liczne przedmioty codzienności, które zyskują silny wymiar symboliczny i stają się bohaterami jego poetyckiego świata. "Kokon”, "Niebo bez klamki”, "Konstelacja Ikei”, "Krótkometrażowe tatuaże” czy "Nasza prędkość terminalna miłości” to metafory niezwykle oryginalne, często inspirowane światem przedmiotów i współczesności, stanowiące jeden z głównych motorów pisarstwa Gregory'ego Spisa.

"Ludzie trzymają się przyzwyczajeń jak skały, choć powinni się od niej odbić i zanurzyć w morzu” napisał kiedyś Charles Bukowski. Gregory Spis nie boi się oderwać od brzegu. Nie lęka się odkrywania nowych przestrzeni ani eksperymentowania. Przeciwnie, z otwartym umysłem i determinacją eksploruje nowe światy, nieznane obszary języka i pokłady stylistyczne. Nie obawia się obnażać własnych doświadczeń, przeżytych miłości, sukcesów ani żalów. Jest poetą nieustannie dojrzewającym, który szeroko otwiera okna swojego umysłu na nowe horyzonty i inspirujące doświadczenia, a także z niezwykłą literacką swobodą czyni czytelnika uczestnikiem swojej osobistej odysei.

Życzę Państwu inspirującej lektury!

Izabella Teresa Kostka, lipiec 2026 

     

*********

Novembre 2008

                                            Millennium Bridge, Londra

Scaraventato fuori dal bozzolo

il giorno in discordia con l'alba

instilla negli occhi una luce grigia

scaraventato fuori dal bozzolo

non credo alle mie stesse ali

il cui colore è stato sfregato nel sangue

nella pelle ruvida del giorno

mi è rimasto ancora un pò di me

un po’ di calore nella mano del tempo

che si chiuderà

quando 

non lo so

fuori dal bozzolo

so molto bene

che non è facile per gli uccelli

dipingere la libertà del cielo azzurro

al sorgere del sole

la cattedrale di san Paolo

l’ho già lasciata indietro da tempo

davanti a me c’è la Tate Modern

strade sconosciute

il silenzio delle stelle

calma delle foglie

scorre lenta nelle vene

come un vento caldo

e tu

in un abito estivo

con il vento tra i capelli

un sorriso sul viso

socchiudi quegli occhi da gatta

tu sai molto bene

ciò che sogno

   *                                                                      

 Lato, 2008

 Millennium Bridge, London

Wyproszony z kokonu

dzień skłócony ze świtem

zakrapla oczy szarym światłem

wyproszony z kokonu

nie wierzę własnym skrzydłom

których kolor wtarł się do krwi

w szorstką skórę dnia 

zostało mi jeszcze trochę siebie

trochę ciepła w dłoni czasu

która się zamknie

kiedy

nie wiem

wyproszony z kokonu

wiem dobrze

niełatwo ptakom

malować wolność błękitu

o wschodzie słońca

katedrę św. Pawła

od dawna mam już za sobą

przede mną Tate Modern

nieznane drogi 

milczenie gwiazd

spokój liści

płynący w żyłach wolno

jak ciepły wiatr

i ty

w letniej sukience

z wiatrem we włosach

uśmiechem na twarzy

mrużysz te kocie oczy

wiesz dobrze

co mi się marzy

***

Tatuaggi a corto metraggio

                                              Milano, estate '99, sabato, ore 19:26 ...

                                                         ... seduto a un tavolo all'aperto sotto l'ombrellone, 

                                                            nel ristorante La Bodega, in via Sant’Andrea, 

                                                            stavo bevendo una birra e ...

…due

tossici 

appiccicati

al sudiciume del muro

sollevavano tra le mani

le fiamme bianche dei gelati

come fiaccole trionfali

nelle fragili coppette del tempo

fatte di cialda

i loro corpi di cialda

assorbono il freddo ardore

il fuoco sgocciola velocemente

brucia le mani

consuma i pensieri

nelle cialde

come tatuaggi a corto metraggio

prima di smettere di bruciare

insieme a loro

e lasciare una traccia appiccicosa

sul muretto

che avidamente

la pioggia leccherà...

*

Krótkometrażowe tatuaże

                                                Katowice, lato ‘99, sobota, godz. 19.26…

                                 

                    ...siedząc przy stoliku na wolnym powietrzu pod parasolem, 

                    na przeciwko żabki, w restauracji La Bodega, na Stawowej, 

                          piłem piwo i...

…dwóch

wlepionych

w brud muru

ćpunów

unosiło w dłoniach

białe płomienie lodów

jak tryumfalne znicze

w kruchych kubkach czasu

z wafli

ich ciała z wafli

wchłaniają chłodny żar

ogień wycieka szybko

pali dłonie

wypala myśli 

w waflach

jak krótkometrażowe tatuaże

zanim przestanie płonąć

razem z nimi

i pozostawi lepki ślad

na murku

który łapczywie

zliże deszcz…

***

Monik’juana             

              

Per mia moglie Monika

all’alba

sei come il tramonto

ti vesti in fretta

i tuoi glutei rotondi

svaniscono oltre l’orizzonte

del mare ceruleo dei jeans

perdi la luce del corpo nell’ombra

lasciando una scia purpurea di desiderio

dietro di te

per il resto del pomeriggio

che come uno zingaro zoppo

elemosinerà nella mia testa

la sopravvivenza

e di nuovo ancora

ti ruberò

nei miei pensieri

come le arance cinesi

allora per te

al mercato di strada

spogliandoti e baciando

la buccia profumata

dei tuoi seni

e l’onnipresente profumo

dei tuoi capelli

del tuo corpo

fino al prossimo tramonto

all’alba

*

Monik’juana

       

Dla mojej żony Moniki

nad ranem

jesteś jak zachód słońca

ubierasz się pospiesznie

twoje krągłe pośladki

znikają za horyzontem

modrego morza jeans’owego

gubisz w cieniu światło ciała

zostawiając za sobą

purpurową smugę pragnienia

na resztę popołudnia

które jak kulawy cygan

będzie żebrało w mojej głowie

o przetrwanie

znowu

będę cię kradł

w moich myślach

jak chińskie pomarańcze

wtedy dla ciebie

na targu ulicznym

rozbierał i całował

pachnącą skórkę

twoich piersi

wszechobecny zapach

twoich włosów

twego ciała

do kolejnego zachodu

słońca

nad ranem

***

                                                        Luglio, Land’s End, Cornwall

                                                        per Carmen

... da un viaggio negli Stati Uniti che non è mai avvenuto

sdraiato sulla spiaggia

tenendo un sacchetto di plastica

con entrambe le mani

sopra la testa

volevo catturare

il sole che tramontava

e quando è scivolato lentamente

proprio dentro

mi sono alzato rapidamente

per portarlo a casa

per sempre

ma il sole ha squarciato il fondo

affondando dolcemente 

da qualche parte nel Mar Celtico

frivolo

ecco com'è il sole americano 

sempre libero

*

Lipiec, Land's End, Cornwall 

         dla Carmen

                            

...z nieodbytej podróży do U.S.A.

leżąc na plaży

trzymałem nad głową

foliowy worek śniadaniowy

chciałem złapać

zachodzące słońce

gdy ono wolniutko wśliznęło się

do środka

zerwałem się szybko

by zanieść je do domu

na zawsze

ale słońce

rozsadziło worek

tonąc miękko

gdzieś w Celtyckim morzu

frywolne

takie jest amerykańskie słońce

zawsze wolne

***

Venezia, estate

I pensieri veneziani ...

Ho steso i miei pensieri

bianchi

screziati

puliti

semplici

proprio come il bucato

sulla corda

dopo il suicidio

senza cappio 

allentati

come a Venezia

tra le finestre

dell’odio e dell’amore

al sole

si riflettono

come un tappeto colorato

sull'acqua

si sfiorano

contro gli spigoli

delle case

delle barche

della gente

*

Wenecja, lato

Weneckie myśli… 

wywiesiłem myśli

białe

pstrokate

czyste

proste

jak pranie

na sznurze

po samobójstwie

bez pętli

luźno

jak w Wenecji

pomiędzy oknami 

nienawiści i miłości

w słońcu

odbijają się 

kolorowym dywanem

na wodzie

ocierają się

o krawędzie

domów

łodzi

ludzi

****

Il cielo senza maniglia

la tela calda della notte

i tetti grigi delle case

chiusi dal silenzio

con una cerniera lampo

mi strofino gli occhi

nella tasca oscura dell'alba

un mattino sfacciato

inonda lentamente la stanza

di una luce matrigna

un giorno senza di te

è come un cielo

senza maniglia

sono uscito di casa

e un po' da me stesso

volevo venire da te

pensieri selvaggi

come uccelli

fanno rumore nella testa

cercano un rifugio

li ho intrecciati nei tuoi capelli

mossi dal vento dolcemente

nei miei sogni

per un attimo

ti cercherò

su questa strada finché

non evaporerà da me

l'ultima goccia di vodka

inizierò un nuovo giorno

annegherò questa speranza mai amata

nei tuoi occhi

in una fresca birra mattutina

*

NIEBO BEZ KLAMKI 

 

ciepłe płótno nocy

szare dachy domów

zapięte ciszą

na zamek błyskawiczny

przecieram oczy

w mrocznej kieszeni świtu

bezczelny poranek 

powoli zalewa pokój

macoszym światłem

dzień bez ciebie

to jak niebo

bez klamki

wyszedłem z domu

trochę z siebie

chciałem do ciebie

myśli dzikie

jak ptaki

hałasują w głowie

szukają schronienia

wplotłem je w twoje włosy

rozwiane lekko

w moich marzeniach

na chwilę

będę cię szukać

na tej ulicy dopóki

nie wyparuje ze mnie

ostatnia kropla wódki

zacznę nowy dzień

utopię tę niekochaną nadzieję

w twoich oczach

w chłodnym porannym piwie

 

***

Costellazione dell'Ikea

Chiedo asilo amoroso, spirituale

ma anche sessuale, non banale

alcolico, erbaceo, cocainico

un vero cocktail...

Io sono un povero rifugiato

in fuga per passare per il tuo ammiratore,

un amante che esige l'accesso

all’azzurro del mare dei tuoi occhi

a labbra che profumano di sale marino

all’ardore del corpo assonnato nella sabbia

a seni che mi renderanno schiavo

a fianchi tremanti alla luce del sole

voglio volare nell'orgasmo

su nel cielo e pieno di speranza

atterrare dolcemente

lontano da tutti

nel tuo letto dell’Ikea

*

Gwiazdozbiór Ikei

poproszę o azyl miłosny, duchowy

ale także o seksualny, niebanalny

alkoholowy, ziołowy, kokainowy

taki koktajlowy…

Ja jestem biednym uchodźcą

chcę uchodzić za twojego wielbiciela,

amanta, który domaga się dostępu

do błękitu morza twoich oczu

ust pachnących morską solą

żaru ciała sennego w piasku  

piersi które mnie zniewolą

bioder drżących w słońca blasku

chcę w orgazmie wzlecieć

w przestworza i pełen nadziei

wylądować spokojnie

gdzieś na uboczu

w twoim łóżku z Ikei

*** 

Come una lite...

Sei bella

come una lite 

tra un sogno

e la realtà del risveglio

in acque territoriali straniere del desiderio 

vicino al Capo della speranza scalza

svegliata dall'occhio socchiuso del sole

il pigro bisbiglio dei baci tuoi

fa le fusa nella mia testa

il freddo appiccicoso del mattino

spaventa il rosso dei tuoi capezzoli

che seducono le mie labbra 

la marea verde ti solletica il seno

come un vestito tolto in fretta

sparisce rapidamente

silenzioza ladra dei brividi del tuo corpo

tra lo sguardo selvaggio

e il sorriso voluttuoso 

quando mi desideravi sempre di più

sei bella come una lite

a piedi nudi sotto la pioggia

con il sole nelle vene

stavi tornando da me

(Per la bella Isabella)

*

Jak kłótnia… 

Jesteś piękna

jak kłótnia

między marzeniem

rzeczywistością przebudzenia

na obcych wodach terytorialnych pragnienia

blisko przylądka bosej nadziei

rozbudzonej przymrużonym okiem słońca

leniwy szept twoich pocałunków

mruczy w mej głowie

lepki chłód poranka

płoszy czerwień twych sutków

które wabią moje wargi 

zielona fala łaskocze twoje piersi

jak w pośpiechu zdjęta sukienka 

znika szybko

cicha złodziejka dreszczu twego ciała

między dzikim spojrzeniem

a lubieżnym uśmiechem 

kiedy coraz mocniej mnie chciałaś

jesteś piękna jak kłótnia 

boso w deszczu ze słońcem w żyłach

do mnie wracałaś

(Dla pięknej Izabelli) 

***

La nostra velocità terminale d'amore

Ci siamo letti a vicenda

ogni parola si fissa nella nostra mente

in modo diverso e muore

non esiste una sensazione esterna netta 

tra te e me

la forza discendente dell'indifferenza

uccide la forza ascendente della resistenza dell'amore

l'accelerazione netta dei baci

è zero

nuove parole cadranno su di noi

come in un salto con il paracadute 

sprofonderanno in un sonno profondo

per raggiungere la loro velocità terminale d'amore

*

Nasza prędkość końcowa miłości

Przeczytaliśmy się nawzajem

każde słowo zapada nam w pamięć

w inny sposób i umiera

nie ma zewnętrznego uczucia netto

między tobą a mną

skierowana w dół siła obojętności

zabija wznoszącą się siłę oporu miłości

wypadkowe przyspieszenie pocałunków wynosi zero

nowe słowa spadną na nas

jak w skoku spadochronowym

zapadną w głęboki sen

by osiągnąć prędkość końcową miłości.

***

Un drappo rosso a Tersicore

Per la bella ballerina, Elizabeth Taylor

La ballerina balla

seduce i pensieri

in una nuvola di neve

tutù cumulo 

nuvola bianca di dolore

scompare silenziosa

leggera

dietro il silenzio del sipario

non la vedi

al mattino

nella finestra

la bianchezza del latte spaventata

nel caffè forte

la leggerezza del corpo di una donna

finisce

nell’intreccio trionfale di piedi

sui lividi

sulla pelle lacerata delle dita

con il grido della macchia rossa

nella bianchezza di una tela muta 

nel piede oppresso di una geisha

sazia la visione malata di un maschio

nell'arena della vita fragile

la corrida dell'occhio glaciale

della guerra fredda dei pensieri

l’estasi fino al sangue

dei giorni vuoti

e…

alla fine

nessuno comprenderà

ciò che ha passato

gettata nella spazzatura

sporca 

e sanguinante

la punta.

*

Czerwona płachta na Terpsychorę

Dla pięknej artystki sztuki tańca, Elizabeth Taylor

Baletnica tańczy

uwodzi myśli 

w śnieżnym obłoku

tutu cumulus

biała chmura bólu

znika cicho

lekko 

za milczeniem kurtyny

nie widzisz jej

nad ranem

w oknie

spłoszona biel mleka

w mocnej kawie

lekkość ciała kobiety

kończy się

w tryumfalnym splocie stóp

na sińcach

startej skórze palców

krzykiem czerwonej plamy 

w bieli niemego płótna

w stłamszonej stopie gejszy

syci chorą wizję samca

na arenie kruchego życia

corrida chłodnego oka

zimnej wojny myśli

zachwytu do krwi

pustych dni

i…

nikt do końca

nie zrozumie

przez co przeszła

wyrzucona na śmietnik

brudna

zakrwawiona 

pointa.

                                   

***