Focus / Fokus: Rita Stanzione e le poesie come un soffio di costante ispirazione / Wiersze jak tchnienie nieustającej inspiracji

 

Komentarz i przekład z języka włoskiego Izabella Teresa Kostka.

Commento e traduzione in lingua polacca Izabella Teresa Kostka.

***

"Passerà. Tutto passa. Non c’è sogno peggiore della vita. E anche questo passa."

cit. Marek Hłasko "Racconti"

La vita è un sogno in cui nulla è univoco e la luce si intreccia con l’ombra, la corporeità abbraccia la spiritualità, il corpo diventa respiro e l’esistenza poesia. Rita Stanzione è l’incarnazione di una raffinata armonia tra la profondità della parola e la sua aura eterea, che, grazie al talento poetico dell’autrice, dispiega davanti al lettore spazi di una sorprendente multidimensionalità emotiva.

     Presentate oggi "Le quindici poesie scelte" planano davanti alle nostre menti come un unico respiro multicolore, una costellazione di immagini spesso oniriche che oscillano tra corpo e tempo, tra nascita e perdita, tra desiderio e sparizione. È un infinito moto ondoso di versi imprevedibili e mai banali, in cui ogni testo sembra emergere da una materia fluttuante e sensoriale. Il lessico usato dall’autrice è densamente evocativo, scolpito da sinestesie e metafore quasi surreali che rendono imprevedibile ogni riferimento strettamente logico. Il corpo stesso si rivela come luogo di passaggio e di tensione: lingua, cuore, ventre, pelle non sono mai solo elementi fisici, ma dimensioni in cui il mondo si trasforma, diventa emozione e parola. Il tempo, nelle poesie, non è misurato, ma viene percepito attraverso suggestioni raffinate, mai dirette e piuttosto di carattere “impressionistico”, senza essere definito con precisione. È un tempo interiore, più spirituale, in grado di esprimere con immensa forza l’intensità dell’esperienza e dell’emozione poetica di Rita Stanzione. Passato, presente e futuro convivono in una dimensione quasi simultanea, quasi surreale e onirica, dove “ore, giorni e secoli” si intrecciano e si confondono con magia nella memoria e nell’avvenire. La scrittura della poetessa è come un’immensa tela dipinta di parole sublimi, in cui l’elemento naturale (neve, mare, foglie, cielo) e quello materico (vetro, cenere, sabbia) costruiscono paesaggi interiori spesso aspri, a volte incandescenti, dove la bellezza mite convive con una tensione oscura e inquietante.

      La lettura di queste quindici miniature poetiche è un’esperienza quasi spirituale che non cerca risposte definitive, ma resta sospesa nell’incertezza, nella vibrazione sottile di ciò che sfugge e insiste, come un soffio di costante ispirazione.

Izabella Teresa Kostka, maggio 2026

***

"Przejdzie. Wszystko przechodzi. Nie ma gorszego snu jak życie. I też przechodzi."

cyt. Marek Hłasko "Opowiadania"

   Życie to sen, w którym nic nie jest jednoznaczne, a światło przeplata się z mrokiem, cielesność tuli do siebie duchowość, ciało staje się oddechem, a istnienie poezją. Rita Stanzione to ucieleśnienie wyrafinowanej harmonii pomiędzy głębią słowa a jego eteryczną aurą, która dzięki poetyckiemu talentowi autorki roztacza przed czytelnikiem przestrzenie o niespodziewanej wielowymiarowości emocjonalnej. 

    Zaprezentowany dzisiaj przeze mnie cykl " Piętnastu wierszy wybranych" szybuje przed naszymi umysłami niczym jeden wielobarwny oddech, konstelacja obrazów często onirycznych, które oscylują między ciałem a czasem, narodzinami a utratą, pragnieniem a znikaniem. To nieskończony falujący ruch nieprzewidywalnych i niebanalnych wersów, z których to każdy tekst zdaje się wyłaniać jakby z płynnej i zmysłowej materii. Słownictwo używane przez autorkę jest nacechowane sugestywnością, wyrzeźbione z synestezji i niemal surrealistycznych metafor, które czynią nieprzewidywalnym każdy ściśle logiczny punkt odniesienia. Samo ciało ukazuje się jako miejsce przejścia i napięcia: język, serce, łono, skóra nie są nigdy jedynie elementami fizycznymi, lecz prawdziwymi wymiarami, w których świat się przekształca, stając się emocją i słowem. Czas w tych wierszach nie jest mierzony, lecz odczuwany poprzez subtelne, nigdy bezpośrednie sugestie o charakterze "impresjonistycznym”, bez precyzyjnego określenia konturów. To czas wewnętrzny, bardziej duchowy, zdolny wyrazić z ogromną siłą intensywność doświadczenia i poetyckiej emocji Rity Stanzione. Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość współistnieją w niemal jednoczesnym, prawie surrealistycznym i onirycznym wymiarze, w którym "godziny, dni i wieki” splatają się i mieszają w pamięci oraz w przyszłości niczym magia. Pisarstwo poetki przypomina ogromne płótno malowane wysublimowanymi słowami, na którym element naturalny (śnieg, morze, liście, niebo) oraz materialny (szkło, popiół, piasek) budują wewnętrzne pejzaże, często surowe, czasem rozżarzone, a łagodna piękność współistnieje z mrocznym i niepokojącym napięciem.

      Lektura tych piętnastu miniatur poetyckich jest doświadczeniem niemal duchowym, które nie szuka ostatecznych odpowiedzi, lecz pozostaje zawieszone w niepewności, w subtelnej wibracji tego, co wymyka się i trwa jak tchnienie nieustającej inspiracji.

Izabella Teresa Kostka, maj 2026

***

SOFFI FUGGENTI

Dove siamo arrivati 

e dove ancora

randagi in pugni di terra 

briciole di gioia disseminate

come quel “Sì, ti aspetto” 

tenuto sulla lingua

‒ lingua che batte nella tua bocca

quando ti parlo, voce nel pozzo 

dal desiderio al fondo 

Abbiamo scelto strade secondarie, sassi

passi sul cuore, sempre più osato

respirandoci l’oggi e il domani

e ore, giorni e secoli vissuti altrove

Non misuriamo il tempo 

‒ il tempo di niente

noi, soffi fuggenti 

non deliberati da alcunché

*

ULOTNE PODMUCHY

Dokąd doszliśmy

i dokąd jeszcze dotrzemy 

bezdomni w garściach ziemi

okruchy radości rozsiane tak, 

jak to "Tak, czekam na ciebie”

trzymane na języku

‒ język, który uderza w twych ustach,

gdy do ciebie mówię, głos w studni

od pragnienia aż po dno

Wybraliśmy boczne drogi, kamienie

kroki w sercu, coraz śmielej 

oddychając sobą dziś i jutro

przez godziny, dni i wieki przeżyte gdzie indziej

Nie mierzymy czasu

‒ czasu niczego

my, ulotne podmuchy

nieustanowione przez nic

****

AL BUIO DI UN RITMO CARDIACO 

Alle spalle

il cielo è finito

in una colata improvvisa

come mi volto

si trascina anche l’ombra 

di me 

non c’è luce abbastanza 

a immaginare

nuove origini mundi

il cuore si destreggia sul filo

acrobata con le stampelle

più giù l’iniquo prato di neve,

goccia la vena 

senso di libertà incustodito

*

W MROKU RYTMU SERCA

Za plecami

skończyło się niebo

nagłym potokiem 

gdy się odwracam

ciągnie się także cień

mnie samej 

nie ma dość światła,

by wyobrazić sobie

nowe początki świata

serce lawiruje na linie

jak akrobata o kulach

niżej niesprawiedliwa łąka śniegu,

kropla wypływa z żyły,

poczucie wolności bez nadzoru 

****

SABLE NOIR

Distesa di nero vulcanico

ne sento l’alito nella scia di fiori bruciati 

fiori di vetro, liberi di vagare, migliaia e migliaia 

legano nastri infuocati 

sulle caviglie 

Soffi di tempo si voltano,

sul mare 

ondate di rabbia

alzano cenere, lame di fumo 

recidono i raggi al tramonto

Piove una notte improvvisa,

non è ancora sera

*

SABLE NOIR (CZARNY PIASEK)

Rozległa przestrzeń czarnego, wulkanicznego piasku

czuję jego tchnienie w śladach spalonych kwiatów

kwiatów ze szkła, wolnych w wędrówce, 

ich tysiące i tysiące

wiążą ogniste wstęgi

na kostkach

Podmuchy czasu odwracają się,

nad morzem

fale gniewu

unoszą popiół, ostrza dymu

przecinają promienie o zmroku 

Pada nieprzewidziana noc,

to jeszcze nie wieczór

***

AMNIOS

Notti venate d’azzurro

e il sonno del cordone, intorno

Sfumature di un fiato lungo

fasciate e tiepide 

di un ordine rarefatto 

Io e le verità soggettive 

nel siero di una pancia allargata 

che m'aspetta nascere 

Io e le sveglie sorde

voltate di spalle, in posizione fetale

*

AMNION

Noce żyłkowane błękitem

i sen pępowiny, wokół

Odcienie długiego oddechu

otulone i ciepłe

o rozrzedzonym porządku

Ja i subiektywne prawdy

w surowicy rozszerzonego brzucha,

czekającego, aż się narodzę

Ja i głuche budziki

odwrócone plecami, w pozycji płodowej

****

AVRÒ 

avrò un silente grido

cristallizzato attimo

al nugolo di sete che dissolvi 

al punto cieco e sempre

sempre a sfiancare, tu 

lo spillo in fiore

e stille che trapassano 

l’acuto rosa e il viola 

ceduto nel tremore

*

POSIĄDĘ 

posiądę cichy krzyk

skamieniałą chwilę

w roju pragnień, które rozwiewasz

w ślepym punkcie wciąż

i wciąż do wyczerpania, ty

kolec w kwiecie

i krople, które przenikają

ostry róż i fiolet

oddany drżeniu

 

****

DIRE DI PERLE ONIRICHE 

E i gesti

pesano il tempo

uscendo da se stessi,

gli specchi mandano 

miti balletti tra le stanze

una nell’altra ‒ l’ultima 

è uno sfuocato plesso.

 

Esausta

l’ombra di ieri

intorno alla routine 

fa staccionate 

e chiodi di silenzio,

ma il desiderio

di volteggianti magici

ha il suo museo ‒ e dire

di perle oniriche

è poco.

*

MÓWIĆ O WYŚNIONYCH PERŁACH 

Gesty

ważą czas,

wychodząc poza siebie,

lustra rozsyłają

delikatne tańce między pokojem

jednym a drugim — ostatni

jest rozmytym splotem.

Wyczerpany

cień dnia wczorajszego 

wokół rutyny

wbija ogrodzenia

i gwoździe z ciszy,

lecz pragnienie

wirujących czarów

ma swoje muzeum — i mówić,

że wyśnionych pereł 

to za mało.

****

ONDE DI VETRO 

Onde di vetro in una lettera,

unghie di un tempo raggelato

da tacermi. Le luci ciondolate

al piano del respiro: mancamenti.

E la memoria nutre, avvampa incensi

a spazio vivo. D’illogico principio 

legare passaporti al vento

sinusoide che torna

dalla prima rosa d’inverno.

*

SZKLANE FALE

Szklane fale w liście,

paznokcie skostniałego czasu,

by mnie przemilczeć. Światła kołyszące się

na poziomie oddechu: omdlenia.

A pamięć żywi i rozżarza kadzidła

w żywej przestrzeni. Nielogiczna zasada to 

wiązanie paszportów z sinusoidalnym

wiatrem, powracającym

z pierwszej zimowej róży.

****

IL CANTO NERO DELLE FOGLIE 

Sembra il nero 

nascondimento di emozioni

‒ dove fruscerebbero le foglie dunque

il loro canto incatenato?

Certe notti sposto le parole

bastano poche ore 

e quel mutismo dei colori che non smette finché 

non entro nel silenzio dove: dove hai detto 

vieni a stare in me ‒ oltre i cinque sensi

E la porta rimane chiusa

perché non sbatta sui respiri dei cuscini

C’è qualcosa di magico nella ragione di un risveglio

se fortuna vuole ci toccheremo ancora

nel cielo fiorito che si allunga ai voli

*

CZARNA PIEŚŃ LIŚCI

Zdaje się, że czerń

jest kryjówką emocji

- gdzie więc wyszumiałyby liście

swój spętany śpiew?

W niektóre noce przesuwam słowa,

wystarczy kilka godzin

i milczenie kolorów, które nie ustaje, aż

nie wejdę w ciszę, w której: w której rzekłeś

przyjdź zamieszkać we mnie - poza pięcioma zmysłami

A drzwi pozostają zamknięte,

by nie trzaskały o oddechy poduszek

Jest coś magicznego w przebudzeniu

jeśli szczęście pozwoli, dotkniemy się jeszcze

w kwitnącym niebie, które zrywa się do lotu 

****

SINESI

quel cielo fluente

sempre sempre

obliquo, talvolta

in sinesi

d’aerei che sostano

poi si rialzano 

schegge di porfido grigio

lasciandoci qui

al rumore del tempo

*

SYNTEZA 

to płynące niebo

zawsze, zawsze

ukośne, czasem

w syntezie

samolotów, które przystają,

potem się wznoszą,

odłamki szarego porfiru

zostawiają nas tutaj

w zgiełku czasu

****

SCURO DOLCE VUOTO

Il mio guardare d’inverno

goccia nel silenzio,

nitido il vuoto che fa vita

senza trama di troppe meraviglie.

Ora è curvare le vetrate, 

è la piuma nera sopra il ghiaccio. 

Se s’impiglia in una buca, 

muoio.

*

CIEMNA, SŁODKA PUSTKA

Moje zimowe spojrzenie 

kropla w ciszy,

wyraźna pustka, stająca się życiem

bez zbyt wielu cudów.

Teraz to wyginanie szyb,

to czarne pióro na lodzie.

Jeśli zaplącze się w jakiejś dziurze,

konam.

***

UN LUSSO 

È un lusso 

lasciar che penda 

frugale e chiara 

una stilla, una nuova

dal fondo.

Si sporge un viso

malgrado non volessi,

cos’è, domanda muto,

e sospetta che i treni

per quello esistano

‒ sempre qualcuno

in mezzo alla folla che torna

con un filo di freddo,

perché.

*

LUKSUS

To luksus

pozwolić, by zwisała

skromna i jasna

kropla, cała nowa

z samego dna.

Wychyla się twarz

choć nie chciałam,

co to jest, pyta w milczeniu

i podejrzewa, że pociągi

właśnie po to istnieją 

- zawsze ktoś

wśród tłumu powraca

z odrobiną chłodu,

dlaczego.

****

CIFRE INCANCELLABILI 

Le piccole cose le iniziali

cifre incancellabili

tatuaggi della carne

le diciamo sottovoce

le fissiamo in dormiveglia col sudore

sulla faccia incorrotta delle soglie.

Cogliere, cogliere

cubiti di sguardi andati a sciogliersi

nella stanza delle albe al fuoco puro 

dove l’aria ci attraversa

come una mancanza

non come un vuoto e il gesto

migliore per fermarla

è un muro bianco, la sintonia

con la tua fronte

dell’anima del chiodo. Quanto?

se un’arrendevolezza apre la calce

vuoi nascondere l’acqua ma la quiete

prende via le radici, sono sabbia,

si volge a te come il vicino

a un’ora che si spezza

ti chiede un po’ di zucchero

e in cambio ti offre il piatto

di un arcano dolore, sussurra

un grazie ‒ di essermi fedele.

*

NIEZMAZYWALNE CYFRY 

Małe rzeczy, inicjały

niezmazywalne cyfry

tatuaże na ciele

mówimy o nich szeptem

utrwalamy w półśnie wraz z potem

na nieskalanej twarzy progów.

Zbierać, zbierać

kanty spojrzeń, które rozpłynęły się

w pokoju o świcie przy czystym ogniu,

gdzie powietrze przenika nas

jak brak

nie jak pustka, a gest

najlepszy, by je zatrzymać

to biała ściana, zestrojenie

z twym czołem

duszy gwoździa. 

Ile?

jeśli uległość kruszy wapno

chcesz ukryć wodę, lecz spokój

zabiera korzenie, są piaskiem,

zwraca się do ciebie jak sąsiad

o godzinie, w której 

prosi o odrobinę cukru,

a w zamian daje ci talerz

tajemniczego bólu, szepcze

dziękuję - że jesteś mi wierny.

****

FLOTTANDO COME SI VA

Indietro, ancora sembra un inserto di verde

(credo) la forza della materia perenne

che muta sotto la pelle, gioca

al respiro di una farfalla.

Lo vado a cercare quel sole figlio 

del grembo, almeno una volta 

bisogna morire. Ma lo sguardo 

è perduto nello sguardo di altri

e non emerge che un occhio   

veemenza d’immaginazione 

umettato splendore

di schegge gli orizzonti confusi

‒ lo spazio mancato varrebbe una danza

ma solo le foglie hanno appreso

come si va, come si torna.  

*

UNOSZĄC SIĘ, JAK SIĘ IDZIE

Z tyłu, znów jakby wstawka z zieleni

(wydaje mi się) siła wiecznej materii,

która zmienia się pod skórą, bawi się 

oddechem motyla.

Idę szukać słońca, syna

z łona, przynajmniej raz

trzeba umrzeć. Lecz spojrzenie

gubi się we wzroku innych

i nie wynurza się nic prócz oka

burzliwość wyobraźni

wilgotny blask

odłamków, splątane horyzonty

- brakująca przestrzeń zasłużyłaby na taniec

lecz tylko liście zrozumiały 

jak się idzie, jak się wraca.

****

È QUESTO!

Umori nuovi sul filo delle dita 

da calze trasparenti e l’ambra desta

si divide tra amache e fiori dinoccolanti

ho visto perfino il giardino della luna 

nel getto del sole: è giallo ginestra,

i baccelli mimano la tua bocca

quando mi chiami con nomignoli di cerva

l’acerba traccia di desio si espande in fughe 

‒ correre a procreare alberi d’oro? ‒ vieni a me

con mastice di polline.

Mi sento una scatola di api 

sotto ciondoli azzurri, lacci di favo intorno 

dilatano il venir meno

lascio che primavera abbondi,

planino le ciglia nel verde integrale

del tuo sterno d’attesa. È questo?

*

TO WŁAŚNIE TO!

Nowe nastroje na końcach palców

z przezroczystych pończoch, a przebudzony bursztyn

dzieli się między hamaki i wiotkie kwiaty

widziałam nawet ogród księżyca

w strumieniu słońca: jest żółty jak janowiec,

strąki naśladują twe usta,

gdy wołasz mnie czułymi imionami łani

niedojrzały ślad pożądania roznosi się uciekając 

- biec, by rodzić złote drzewa? - przyjdź do mnie

z pyłkiem pszczelim.

Czuję się jak pudełko pszczół

pod błękitnymi zawieszkami, więzy plastra wokół

powodują omdlenie

pozwalam, by wiosna obfitowała,

by rzęsy szybowały w pełnej zieleni

twego oczekiwania. Czy to właśnie to?

****

UNA VOLTA SIAMO STATI FORSE NUVOLE

una volta siamo stati forse nuvole

una lieve fortuita possibilità di restare in sospensione

ma qualcosa ci ha instillato la massa

qualcosa di inafferrabile ci ha traditi

*

KIEDYŚ MOŻE BYLIŚMY CHMURAMI

kiedyś może byliśmy chmurami,

lekką, przypadkową możliwością trwania w zawieszeniu,

lecz coś zaszczepiło w nas ciężar,

coś nieuchwytnego nas zdradziło

***

Invito alla lettura su italianewspost.com
https://italianewspost.com/
Per ulteriori approfondimenti su cultura, società, salute, scienza e grandi temi del nostro tempo.