Focus / Fokus: Tra il corpo e la sua rappresentazione contemporanea - Annachiara Marangoni, poesie scelte dalla silloge "Seta e PON PON" / Pomiędzy ciałem i jego współczesną reprezentacją, Annachiara Marangoni wiersze z cyklu "Jedwab i PON PON "

Nota wprowadzająca i przekład na język polski Izabella Teresa Kostka 

Introduzione e traduzione in lingua polacca Izabella Teresa Kostka.

***

Il Realismo Terminale è uno dei movimenti più interessanti, ma allo stesso tempo spesso oggetto di accese polemiche, della poesia contemporanea italiana. Fondato da Guido Oldani, questo orientamento è emerso ufficialmente come corrente artistica riconosciuta con la firma e la pubblicazione del Manifesto del Realismo Terminale, presentato nel 2014 al Salone del Libro di Torino dallo stesso M° Guido Oldani, insieme al prof. Giuseppe Langella ed Elena Salibra. Il movimento descrive la realtà contemporanea come una particolare “pandemia abitativa" e un vero "accatastamento dei popoli”, nei quali l’uomo vive nelle megalopoli, utilizzando la cosiddetta "similitudine rovesciata" per rappresentare un’esistenza subordinata agli oggetti, alla tecnologia e a un progresso sempre più accelerato. L’essere umano non è più soggetto, ma diventa un supplemento, sottomesso alla supremazia delle cose, e la vita stessa diventa, in un certo senso, un processo privato della sua naturalezza. Il linguaggio letterario, e di conseguenza la poesia stessa, perde il riferimento alla natura e utilizza immagini tratte dalla vita delle agglomerazioni urbane, da vari ambiti della tecnica, da strumenti di uso quotidiano e così via. A tutto questo si aggiunge spesso una certa dose di ironia, che fa sì che i testi nello stile del Realismo Terminale possano allo stesso tempo irritare e strappare un sorriso, richiamando alla riflessione e a una profonda considerazione sul percorso che la nostra società sta intraprendendo.

          Una delle principali poetesse, nonché animatrice di questo movimento, è l’eccezionalmente talentuosa e attiva partecipante alla vita culturale Annachiara Marangoni, la cui produzione poetica è già apparsa sulle pagine di numerose riviste letterarie straniere, comprese anche quelle polacche. Le poesie di Marangoni tratte dal ciclo "Seta e pon pon", scritte con una chiave stilistica e lessico  appartenente alla corrente del Realismo Terminale, ruotano tutte attorno al corpo, alla moda, agli oggetti e ai simboli che li circondano e, usando le similitudini rovesciate, parlano di identità, desiderio, trasformazione nonché della  percezione di sé. Il corpo stesso va percepito come linguaggio, l’abito come mezzo e la moda come teatro della condizione umana. Le liriche attraversano il mondo della moda come se fosse una città simbolica fatta di corpi, tessuti, vetrine, accessori e numerose passerelle. Eppure, sotto la superficie scintillante dei nomi e degli oggetti (la Birkin, i tacchi, i défilé) si scopre qualcosa di molto più profondo cioè il rapporto tra il corpo e la sua rappresentazione contemporanea. L’abito diventa un medium, un tramite tra ciò che siamo e ciò che mostriamo. Indossare significa trasformarsi, assumere ruoli e inventare identità. In questo caleidoscopio di immagini, a volte ironiche, a volte visionarie, la moda non è solo estetica ma linguaggio sociale, rituale contemporaneo, spazio parallelo in cui desiderio, potere e immaginazione si intrecciano a volontà. Le figure che abitano questi versi (modelle, corpi, oggetti di lusso), compongono una piccola mitologia del nostro presente basato, spesso, sulle apparenze. La passerella diventa paesaggio mentale, e l’abito è al tempo stesso maschera e rivelazione della nostra stessa identità. Queste poesie invitano il lettore a scavare oltre la superficie, là dove la stoffa incontra la pelle e l’immagine incontra l’umano. 

Izabella Teresa Kostka, marzo 2026

*

      Realizm Terminalny to jeden z najbardziej interesujących, a zarazem budzących często zażarte polemiki, kierunków we włoskiej poezji współczesnej. Stworzony przez Guido Oldaniego nurt, oficjalnie zaistniał jako uznany prąd artystyczny w podpisanym i opublikowanym Manifeście Realizmu Terminalnego, który został zaprezentowany w 2014 roku na Salonie Książki w Turynie przez samego Guido Oldaniego, wraz z prof. Giuseppe Langellą i Eleną Salibrą. Ruch ten opisuje współczesną rzeczywistość jako specyficzną "pandemię mieszkaniową” oraz "nawarstwienie się narodów", tj. sytuację, w której człowiek żyje w megalopoliach, posługując się tzw. "similitudine rovesciata / odwróconym porównaniem", aby przedstawić egzystencję podporządkowaną przedmiotom, technologii i rozpędzonemu postępowi. Człowiek nie jest już podmiotem, lecz dodatkiem i poddany jest supremacji rzeczy materialnych, a samo życie staje się, w pewnym sensie, procesem pozbawionym naturalności. Język literacki, a zarazem sama poezja, traci odwołanie do natury i posługuje się obrazami zaczerpniętymi z życia aglomeracji miejskich, różnych dziedzin techniki, przyrządów codziennego użytku itd. Do tego wszystkiego dochodzi często pewna dawka ironii, która stwarza, że teksty w stylu RT potrafią zarówno rozdrażnić, jak i pobudzić do uśmiechu, przywołać do refleksji i głębokiego zastanowienia się nad drogą, którą podąża nasze społeczeństwo. 

       Jedną z czołowych poetek, a zarazem animatorek tego ruchu, jest wyjątkowo utalentowana i aktywna uczestniczka życia kulturalnego Annachiara Marangoni, której twórczość poetycka gościła już na łamach wielu zagranicznych, w tym także polskich czasopism literackich. Wiersze Marangoni zaczerpnięte z cyklu „Seta e pon pon / Jedwab i pon pon”, napisane przy użyciu klucza leksykalnego i stylistycznego należącego do nurtu Realizmu Terminalnego, obracają się wokół ciała, mody, przedmiotów i symboli, które je otaczają. Posługując się typowymi dla RT odwróconymi porównaniami, mówią o tożsamości, pragnieniu, przemianie, a także o postrzeganiu samego siebie. Samo ciało należy tu postrzegać jako język, strój jako środek wyrazu, a modę jako teatr ludzkiej egzystencji. Liryki przemierzają świat mody tak, jakby był on symbolicznym miastem złożonym z ciał, tkanin, witryn, dodatków i licznych wybiegów. A jednak pod błyszczącą powierzchnią nazw i przedmiotów (torebka Birkin, wysokie obcasy, pokazy mody) odkrywa się coś znacznie głębszego:  relację między ciałem a jego współczesną reprezentacją. Strój staje się medium, swoistym pomostem między tym, kim jesteśmy, a tym, co pokazujemy. Ubieranie się oznacza przemianę, przyjmowanie ról i tworzenie tożsamości. W tym kalejdoskopie obrazów, czasem ironicznych, czasem wizjonerskich, moda nie jest wyłącznie estetyką, lecz także prawdziwym językiem społecznym, współczesnym rytuałem i równoległą przestrzenią, w której pragnienie, władza i wyobraźnia splatają się ze sobą. Postacie zamieszkujące te wersy (modelki, ciała, luksusowe przedmioty) tworzą małą mitologię naszej współczesności, często opartą na pozorach. Wybieg staje się krajobrazem mentalnym, a ubiór jest zarazem maską i objawieniem naszej własnej tożsamości. Wiersze te zapraszają czytelnika, by zajrzał głębiej tam, gdzie tkanina jednoczy się ze skórą, a obraz spotyka się z człowiekiem.

Izabella Teresa Kostka, marzec 2026

***

SETA E PON-PON

Marzo 2026

*

JEDWAB I PON PON

Marzec 2026

***

NOI CANI 

Corpi come vestiti di Sheine

ammucchiati sui carrelli,

dormono sopra i propri gigli.

Finite le campane

risuonano aerei.

Noi cani li sentiamo da lontano

mentre tutti fanno altro.

*

MY, PSY

Ciała jak ciuchy z Shein

ułożone na wózkach,

śpią na swoich liliach.

Kiedy dzwony milkną,

rozbrzmiewają dźwięki samolotów.

My, psy, słyszymy je z daleka,

gdy wszyscy inni robią coś innego.

***

IL MEDIUM

Piacere, sono il corpo

mi sorride curioso

subito sbottano fuochi tra noi,

conti tutti i miei tatuaggi

e io ti lecco i baffi.

I nostri dress? pura lava,

svelano nascondigli, come armadi nostri.

La notte diventa segreti da conversazione.

L’abito è il medium.

*

MEDIUM

Miło mi cię poznać, jestem ciałem

uśmiechasz się do mnie ciekawie

i natychmiast między nami się iskrzy, 

liczysz wszystkie moje tatuaże

a ja liżę cię po twarzy.

Nasze ubrania? Czysta lawa,

odsłaniają ukryte miejsca, jak nasze szafy.

Noc staje się sekretem w rozmowie.

Odzież jest medium.

***

SETA E PON PON

Le capitali della moda, 

strizzate da cerniere e guanti di buon pellame,

emettono pregiati manichini umani.

Tra un sublime cocktail

e una sfilata, si appiccicano sugli specchi

dei sorrisi nuovamente retrò.

Ci sentiamo seta e pon-pon.

*

JEDWAB I POMPONY

Stolice mody,

ściśnięte zamkami błyskawicznymi i eleganckimi skórzanymi rękawiczkami,

wytwarzają wykwintne ludzkie manekiny.

Pomiędzy szykownym koktajlem

a pokazem mody, w lustrach odbijają się uśmiechy w stylu retro. 

Czujemy się jak jedwab i pompony.

***

L'ABITO DEL MONACO 

L’intelligenza, sposata con il senso,

è un sacco di iuta verde muschio.

Se lo metto divento miss pianeta,

e i denti mi fanno da corona.

I piedi come pale eoliche, sono reattori,

salgo i sette cieli, 

lieve, benedico gli infiniti défilé.

*

HABIT MNICHA

Inteligencja, połączona ze zmysłem,

to worek jutowy w kolorze mchu.

Jeśli go założę, zostanę Miss Planety,

a zęby staną się moją koroną.

Me stopy, niczym turbiny wiatrowe, są reaktorami,

wstępuję do siedmiu niebios,

lekko, błogosławię nieskończone pokazy mody.

***

LA BIRKIN

Il mio braccio gode come un matto

se li sotto penzola la Birkin.

La borsa mi fa donna

e tutto si trasforma.

I rospi diventano eroi,

i coccodrilli subito cinture.

La strozzo dentro ad un Labubu,

che vita da sirena…

*

BIRKIN

Moja ręka cieszy się jak szalona

gdy pod nią zwisa Birkin. 

Ta torba czyni mnie kobietą

i wszystko się zmienia.

Ropuchy stają się bohaterami,

a krokodyle natychmiast paskami.

Duszę ją w Labubu,

co za życie syreny...

***

DÉFILÉ

Le modelle sono il popolo dei magri.

I piedi, l’uno avanti all’altro,

scrivono una linea immaginaria

che nuota nell’aria a mezzo cielo.

I volti, tavolozza di colori,

sognano con le mani in tasca.

*

POKAZ MODY

Modelki to szczupłe osoby.

Ich stopy, jedna przed drugą,

kreślą wyimaginowaną linię,

dryfującą w powietrzu, w połowie nieba.

Ich twarze, paleta barw,

marzą z rękoma w kieszeniach.

***

SPACCO E BORSALINO

Sopra un dodici di tacco

con lo spacco alto e un borsalino in testa,

la vetrina è la mia storia.

Poso bene anche quando mento 

e la coscienza è più di un panno sporco

poi si lava come gli altri capi,

lei ci sta. Niente si vedrà.

*

ROZCIĘCIE I BORSALINO

Na dwunastocentymetrowym obcasie

z wysokim rozcięciem i kapeluszem borsalino,

witryna sklepowa jest moją historią.

Pozuję dobrze, nawet gdy kłamię,

a moje sumienie to coś więcej niż brudna szmata,

potem prana jak inne ubrania. Nic nie będzie widać.

***

ANTROPOLOGIA DELL'ABITO

L’abito è un corpo senza un corpo,

si aggrappa alla pelle come un neo

disegnandoci la costellazione.

E noi, lanciati nelle mode,

come tanti attaccapanni,

portiamo in giro i nostri oggetti.

Siamo simpatiche vetrine,

cerimonie senza liturgia.

*

ANTROPOLOGIA UBIORU

Ubiór to ciało bez ciała,

przylega do skóry jak pieprzyk,

rysując na niej konstelację.

A my, uwikłani w modę,

jak wieszaki na ubrania,

nosimy ze sobą nasze przedmioty.

Jesteśmy uroczymi sklepowymi witrynami,

ceremoniami bez liturgii.

***

PRET A PORTER

La bellezza si rifugia dentro al cranio

ma lo stile lo portiamo noi nel fare,

i vestiti sono colpi a salve di pistola

la classe è un guanto di velluto

e una parola in meno nella bocca.

*

PRET-A-PORTER

Piękno kryje się w czaszce,

ale styl wnosimy działaniem,

ubrania to puste strzały z pistoletu,

klasa to aksamitna rękawiczka

i jedno słowo mniej na ustach.

***

Annachiara Marangoni, foto dell'autrice, pagina Facebook